ベーシックレベルBasic Level公共こうきょう・第だい1講こう【倫理りんり編へん】

人間にんげんとは？
（私わたしたち）

"လူသားဆိုတာ ဘာလဲ?" — ကိုယ့်ကိုယ်ကို နားလည်တဲ့ သင်ခန်းစာ။ ဆရာက စာအုပ်မှာ ပြောထားသလို နားနဲ့နားထောင်၊ လက်နဲ့ရေး၊ မျက်လုံးနဲ့ကြည့် — ဒီစာမျက်နှာမှာ သုံးမျိုးလုံး ရှိတယ်။

အဝါရောင်စကားလုံး = စာမေးပွဲမှာ ထွက်တဲ့ 〔　〕 အဖြေ အနီ = နည်းနည်းခက်တဲ့ မှတ်စု 💡 မှတ်နည်း = အလွယ်မှတ်ဖို့ လှည့်ကွက်

PART 1

人間にんげんとは

လူသားဆိုတာ ဘာလဲ + ကလေးကနေ လူကြီးဖြစ်လာပုံ

📖 ပုံပြင်

လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၇ သန်းလောက်က အာဖရိကတောထဲမှာ မျောက်နဲ့ဆင်တဲ့ သတ္တဝါတစ်ကောင် သစ်ပင်ပေါ်ကနေ ဆင်းလာတယ်။ သူ တခြားသတ္တဝါတွေနဲ့ မတူတာက ခြေနှစ်ချောင်းနဲ့ မတ်မတ်ရပ်ပြီး လမ်းလျှောက်တာပဲ — ဒါကို 直立ちょくりつ二に足そく歩行ほこう လို့ ခေါ်တယ်။ လမ်းလျှောက်ဖို့ လက်မလိုတော့တဲ့အခါ လွတ်သွားတဲ့ လက်နှစ်ဖက်နဲ့ ကျောက်ခဲကို ကိရိယာအဖြစ် ကိုင်လာတယ်၊ မီးကို သုံးတတ်လာတယ်။ နောက်တော့ စကားပြောတယ်၊ ဂူနံရံပေါ်မှာ ပန်းချီဆွဲတယ်။

ဒီခရီးရှည်ကြီးကို အဆင့် ၄ ဆင့်နဲ့ ပြောလို့ရတယ်။ အစဆုံး 猿人えんじん၊ ပြီးတော့ 原人げんじん၊ ပြီးတော့ 旧人きゅうじん၊ နောက်ဆုံး 新人しんじん။ ကန်ဂျိ အဓိပ္ပါယ်အတိုင်း မျောက်ဆန်တဲ့လူ → မူလလူ → လူဟောင်း → လူသစ်။ အခု ဒီစာဖတ်နေတဲ့ မင်းလည်း 新人しんじん ပဲ — နာမည်အပြည့်က ホモ＝サピエンスHomo sapiens။

နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီ ကြာပြီးနောက် ပညာရှင်တွေက မေးခွန်းတစ်ခု မေးလာတယ် — "လူဟာ တခြားသတ္တဝါတွေနဲ့ ဘာကွာလဲ?" ဆွီဒင် ပညာရှင် リンネLinnaeus က "လူက ဉာဏ်ရှိတယ်" ဆိုပြီး ホモ＝サピエンスHomo sapiens (英知えいち人にん) လို့ နာမည်ပေးတယ်။ ပြင်သစ် ベルクソンBergson က "မဟုတ်ဘူး၊ လူက ပစ္စည်းလုပ်တတ်တယ်" ဆိုပြီး ホモ＝ファーベルHomo faber (工作こうさく人にん)။ ဒတ်ချ် ホイジンガHuizinga က "လူက ကစားတတ်တယ်" ဆိုပြီး ホモ＝ルーデンスHomo ludens (遊戯ゆうぎ人にん)။ ဂျာမန် カッシーラーCassirer ကတော့ "လူက သင်္ကေတ — စာ၊ ဂဏန်း — သုံးတတ်တယ်" ဆိုပြီး ホモ＝シンボリクスHomo symbolicus (象徴しょうちょう人にん)။

တခြား ပညာရှင်တွေလည်း ကိုယ့်အဖြေ ကိုယ်ပေးကြတယ်။ ဂရိက アリストテレスAristotle က "လူဟာ တစ်ယောက်တည်း မနေနိုင်ဘူး၊ ポリスpolis (city-state)（社会しゃかい）的てき動物どうぶつ ပဲ" တဲ့။ ပြင်သစ်က パスカルPascal က ပိုလှလှ ပြောတယ် — "လူဟာ လေတိုက်ရင် ကျိုးလွယ်တဲ့ ကျူပင်လို အားနည်းတယ်၊ ဒါပေမဲ့ စဉ်းစားနိုင်လို့ ကြီးမြတ်တယ်" — 人間にんげんは考かんがえる葦あしである။ ဂျပန်က 和辻わつじ哲郎てつろうWatsuji Tetsuro ကတော့ 人間にんげん ဆိုတဲ့ စကားလုံးထဲက 間ま (ကြား) ကို ညွှန်ပြပြီး လူဟာ တခြားသူတွေနဲ့ ဆက်ဆံရေးထဲမှာပဲ ရှိတဲ့ 間柄あいだがら的てき存在そんざい လို့ ပြောတယ်။

ကဲ၊ အခု ပိုရင်းနှီးတဲ့ ပုံပြင်ဆီ ရောက်မယ်။ ရှေးတုန်းက ရွာတစ်ရွာမှာ ကောင်လေးတစ်ယောက်က အသက်အရွယ်ရောက်တော့ သားရဲအမဲလိုက် ဒါမှမဟုတ် မြင့်တဲ့နေရာကနေ ခုန်ချရတယ်။ အဲဒါ ပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း လူကြီး ဖြစ်သွားတယ်။ ဒီလို လူကြီးဖြစ်ကြောင်း အခမ်းအနားကို 通過つうか儀礼ぎれい〔イニシエーションinitiation〕 လို့ ခေါ်တယ်။ ဂျပန်မှာ အခု ရှိတဲ့ 成人式せいじんしき လည်း ဒီအမျိုးအစားပဲ — 社会的しゃかいてき儀礼ぎれい ဖြစ်တယ်။

ဒါပေမဲ့ 産業さんぎょう革命かくめい ဖြစ်ပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်း ရှုပ်ထွေးလာတော့ တစ်ရက်တည်းနဲ့ လူကြီးဖြစ်ဖို့ မလုံလောက်တော့ဘူး။ ကျောင်းတက်ရမယ်၊ အတတ်ပညာ သင်ရမယ်။ ဒီလိုနဲ့ ကလေးနဲ့ လူကြီးကြားမှာ ရှည်လျားတဲ့ 青年期せいねんき ဆိုတဲ့ အချိန် ပေါ်လာတယ်။ စိတ်ဝင်စားစရာက — အမေရိကန် ပညာရှင် マーガレット＝ミードMargaret Mead က サモアSamoa ကျွန်းကို သွားကြည့်တော့ အဲဒီမှာ ကလေးနဲ့ လူကြီး ကမ္ဘာ မခွဲထားလို့ ဆယ်ကျော်သက်ရဲ့ ဒုက္ခတွေ မတွေ့ရဘူး တဲ့။

エリクソンErikson က ဒီ 青年期せいねんき ကို ဂိမ်းရဲ့ tutorial mode လို မြင်တယ်။ လူကြီးတာဝန် — အလုပ်၊ ငွေရှာ — ကို ခဏ ဆိုင်းငံ့ပေးထားပြီး ရှုံးလည်း ရတဲ့ လေ့ကျင့်ချိန် ပေးထားတာ။ အဲဒါကို 心理しんり・社会的しゃかいてきモラトリアムmoratorium လို့ ခေါ်တယ်။

ပြဿနာက တချို့လူတွေ tutorial ထဲကနေ ထွက်မလာချင်တော့ဘူး။ ဂျပန်ပညာရှင် 小此木おこのぎ啓吾けいごOkonogi Keigo က သူတို့ကို モラトリアムmoratorium人間にんげん လို့ ခေါ်တယ်။ ကြီးမလာချင်တဲ့ ကောင်လေးလို ピーターパンPeter Pan＝シンドロームsyndrome၊ မင်းသားလာခေါ်မှာ စောင့်နေတဲ့ シンデレラ＝コンプレックスCinderella complex၊ မိဘအိမ်မှာ ကပ်နေတဲ့ パラサイトparasite＝シングルsingle၊ part-time သာ လုပ်နေတဲ့ フリーターfreeter၊ ဘာမှ မလုပ်တဲ့ ニートNEET။ ကြာလာတော့ အသက် ၈၀ မိဘက အသက် ၅၀ သားသမီးကို ကျွေးနေရတဲ့ 8050問題もんだい အထိ ဖြစ်လာတယ်။

📋 မှတ်စု・ဇယား・ပုံ (နှိပ်ပြီး ဖွင့်ပါ)

① 「ヒトHomo (human)」ってどんな生いき物もの？ လူဆိုတာ ဘယ်လို သတ္တဝါလဲ

လူကို အုပ်စုလိုက် ခွဲကြည့်ရင် မက်ထရီယိုရှကာ အရုပ်ထဲမှာ အရုပ်ထည့်သလိုပဲ — အကြီးဆုံးကနေ အသေးဆုံးအထိ —

လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၇ သန်းလောက်က အာဖရိကမှာ ပေါ်လာတယ်။ 直立二足歩行ちょくりつにそくほこう（ခြေနှစ်ချောင်းနဲ့ မတ်မတ်ရပ်လျှောက်ခြင်း）စလုပ်တော့ လက်တွေ လွတ်သွားတယ် → ကိရိယာ၊ မီး သုံးတတ်လာ → စကားပြော၊ ဂူနံရံပန်းချီ ဆွဲတတ်လာတယ်။

② 人類じんるいの進化しんか လူ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲပုံ

猿人えんじん → 原人げんじん → 旧人きゅうじん → 新人しんじん。 ကျွန်တော်တို့ ယနေ့လူတွေက ホモ＝サピエンスHomo sapiens（新人しんじん）ပဲ။

💡 မှတ်နည်း — ကန်ဂျိ အဓိပ္ပါယ်နဲ့ မှတ်ပါ：
猿さる(မျောက်) → 原はら(မူလ) → 旧きゅう(ဟောင်း) → 新しん(သစ်)。 "မျောက်ဆန် → မူလ → ဟောင်း → သစ်" — အဟောင်းကနေ အသစ်ဆီ သွားတာပဲ!

③ 「人間にんげん」の定義ていぎ — ホモHomo4兄弟きょうだい လူကို နာမည် ၄ မျိုး ပေးထားတယ်

"ホモHomo" = လက်တင်လို "လူ"။ ပညာရှင် ၄ ယောက်က လူရဲ့ အထူးဆုံး အရည်အချင်းကို ကြည့်ပြီး နာမည်ပေးတယ်။

ホモ＝サピエンスHomo sapiens

〔英知人えいちじん〕 ဉာဏ်ပညာရှိတဲ့လူ

リンネLinnaeus（ဆွီဒင် သဘာဝပညာရှင်）

ホモ＝ファーベルHomo faber

〔工作人こうさくじん〕 ပစ္စည်းလုပ်တတ်တဲ့လူ

ベルクソンBergson（ပြင်သစ် ဒဿနပညာရှင်）

ホモ＝ルーデンスHomo ludens

〔遊戯人ゆうぎじん〕 ကစားတတ်တဲ့လူ

ホイジンガHuizinga（ဒတ်ချ် သမိုင်းပညာရှင်）

ホモ＝シンボリクスHomo symbolicus

〔象徴人しょうちょうじん〕 သင်္ကေတ(စာ၊ ဂဏန်း)သုံးတတ်တဲ့လူ

カッシーラーCassirer（ဂျာမန် ဒဿနပညာရှင်）

💡 မှတ်နည်း (နာမည် + လူ တွဲမှတ်)
🧠 サピエンスsapiens = "Smart" → ဘာကောင်မဆို နာမည်ပေးခဲ့တဲ့ リンネLinnaeus（သူကိုယ်တိုင် လူကို ဦးနှောက်ရှိသူလို့ နာမည်ပေး）
🔨 ファーベルfaber ≈ "Factory (စက်ရုံ)" → ベルクソン = "ခေါင်းလောင်း(bell) လုပ်တဲ့သူ" (ファーベル နဲ့ ベルクソン — ベル ချင်းတူတယ်!)
🎲 ルーデンスludens ≈ "Ludo" ဂိမ်း → "ホイ!" လို့ အော်ပြီး ကစားတဲ့ ホイジンガ
🔣 シンボリクスsymbolicus = "Symbol" → カッシーラー（"ကတ်(card) ပေါ်မှာ သင်္ကေတ ရေး"）

④ その他たの定義ていぎ တခြား ကျော်ကြားတဲ့ စကား ၃ ခု

「人間にんげんはポリスpolis (city-state)（社会しゃかい）的てき動物どうぶつである」

ပိုလစ်(ဂရိ မြို့ပြနိုင်ငံ) — လူတွေက အတူစုနေမှ ရှင်သန်နိုင်တဲ့ သတ္တဝါ။

アリストテレスAristotle（ဂရိ）

「人間にんげんは考かんがえる葦あしである」

葦あし = ကျူပင်။ လေတိုက်ရင် ကျိုးလွယ်တဲ့ အားနည်းတဲ့ပင် — ဒါပေမဲ့ စဉ်းစားနိုင်လို့ ကြီးမြတ်တယ်။ "中間ちゅうかん者しゃ" (အကြီးမားဆုံးနဲ့ အသေးဆုံးကြားက)

パスカルPascal（ပြင်သစ်）

「人間にんげんは間柄あいだがら的てき存在そんざいである」

လူဟာ တစ်ယောက်တည်း မဟုတ်ဘူး၊ တခြားသူနဲ့ ဆက်ဆံရေး「間ま(ကြား)」ထဲမှာ ရှိတယ်။

和辻哲郎わつじてつろう（ဂျပန်）

💡 မှတ်နည်း — 人間にんげん ဆိုတဲ့ စကားလုံးထဲမှာ 間ま(ကြား) ပါနေတယ်! ဒါကြောင့် 和辻わつじ က "間柄あいだがら" လို့ ပြောတာ။ パスカルPascal → "Pascal ≈ ပဲ(ス)ကယ် → ကျူပင်" ၊ アリストテレスAristotle → "アツマル(စုဝေး) = ポリスpolis (city-state)"

⑤ 通過儀礼つうかぎれい〔イニシエーションinitiation〕 လူကြီးဖြစ်ကြောင်း အခမ်းအနား

အရင်ခေတ်（近世きんせいအထိ）က ကလေးဟာ 通過つうか儀礼ぎれい〔イニシエーションinitiation〕 ကို ဖြတ်ပြီးတာနဲ့ တန်းပြီး လူကြီးဖြစ်သွားတယ်。 "ဆယ်ကျော်သက်" ဆိုတဲ့ အချိန်မရှိဘူး။ ဥပမာ — ဘန်ဂျီခုန်၊ သားရဲအမဲလိုက်၊ သွားနုတ်၊ လက်ထပ်ခြင်း။

青年期せいねんき（ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်）ဆိုတဲ့ အတွေးက 産業さんぎょう革命かくめい（စက်မှုတော်လှန်ရေး）နောက်ပိုင်း ခေတ်သစ်လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ပေါ်လာတာ။ ဘာလို့လဲ? လူ့အဖွဲ့အစည်း ရှုပ်ထွေးလာလို့ ကျောင်းတက်၊ အတတ်ပညာသင်ဖို့ အချိန်လိုလာတယ်။

★ အမေရိကန် မနုဿဗေဒပညာရှင် マーガレット＝ミードMargaret Mead က 1920s မှာ サモアSamoaကျွန်းကို လေ့လာတော့ — ကလေးနဲ့ လူကြီး ကမ္ဘာ မခွဲထားလို့ ဆယ်ကျော်သက်ရဲ့ ထူးခြားချက်တွေ မတွေ့ရဘူး။

現代げんだい日本にっぽんの通過つうか儀礼ぎれい	ဥပမာ
宗教的しゅうきょうてき儀礼ぎれい (ဘာသာရေး)	お宮参みやまいり・七五三ななごさん・婚礼こんれい・葬儀そうぎ
教育きょういく的てき儀礼ぎれい (ပညာရေး)	入学式にゅうがくしき・卒業式そつぎょうしき・入園式にゅうえんしき
社会的しゃかいてき儀礼ぎれい (လူမှုရေး) ← စာမေးပွဲ!	成人式せいじんしき・入社式にゅうしゃしき・歓迎会かんげいかい・送別会そうべつかい
その他た	厄年やくどし・長寿ちょうじゅ祝しゅく（還暦かんれき・古稀こき）

⑥ モラトリアムmoratorium "တာဝန် ခဏ ဆိုင်းငံ့ထားတဲ့ အချိန်"

အမေရိကန် စိတ်ပညာရှင် エリクソンErikson က ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်ကို 「心理しんり・社会的しゃかいてき モラトリアムmoratorium〔猶予ゆうよ期間きかん〕」လို့ ခေါ်တယ်။

🎮 ဂိမ်းနဲ့ ဥပမာ — ဂိမ်းအစမှာ "Tutorial mode" ရှိတယ်မလား? အဲဒီမှာ ရှုံးလည်း ပြဿနာ မရှိဘူး၊ လေ့ကျင့်ရုံပဲ။ モラトリアムmoratorium ဆိုတာ ဘဝရဲ့ Tutorial mode ပဲ — လူကြီးတာဝန်（အလုပ်၊ ငွေရှာ）ကို ခဏ ဆိုင်းငံ့ပေးထားပြီး ပညာသင်ခွင့် ပေးတဲ့ အချိန်။

⑦ 「モラトリアムmoratorium人間にんげん」の例れい Tutorial ကနေ မထွက်ချင်တဲ့လူ

ဂျပန် စိတ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပညာရှင် 小此木啓吾おこのぎけいご က ဘဝရွေးချယ်မှုကို ရှောင်ပြီး ဆိုင်းငံ့အခြေအနေမှာပဲ နေချင်တဲ့သူကို "モラトリアムmoratorium人間にんげん" လို့ ခေါ်တယ်။

😶 スチューデントstudent＝アパシーapathy

ကျောင်းသားရဲ့ စိတ်မဝင်စား၊ အားမရှိ၊ ခံစားချက်မရှိ ဖြစ်ခြင်း။ (バーンアウトburnout＝燃もえ尽つき "မီးလောင်ကုန်" ပြီးမှ ဖြစ်တတ်)

🧚 ピーターパンPeter Pan＝シンドロームsyndrome

လူကြီးမဖြစ်ချင်တဲ့ ယောက်ျားရဲ့ တာဝန်မဲ့စိတ် ("ထာဝရ ကောင်လေး")

👠 シンデレラ＝コンプレックスCinderella complex

မင်းသားလာခေါ်မှာကို စောင့်နေပြီး ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ် မရပ်နိုင်တဲ့ မိန်းမရဲ့ စိတ်

🏠 パラサイトparasite＝シングルsingle

parasite = ကပ်ပါးကောင်။ မိဘငွေနဲ့ နေပြီး ကိုယ့်ဘာသာ မရပ်တည်တဲ့ လူပျို/အပျို။ → 「8050問題もんだい」: အသက် ၈၀ မိဘက အသက် ၅၀ သားသမီးကို ကျွေးနေရတဲ့ ပြဿနာ

🧾 フリーターfreeter

free + Arbeiter(ဂျာမန်: အလုပ်သမား)။ ကျောင်းပြီးတာတောင် အမြဲတမ်းအလုပ် မလုပ်ဘဲ part-time လုပ်နေသူ။ ၃၅ နှစ်အထက် = 「高齢こうれいフリーターfreeter」。 (အိမ်ရှင်မ パートpart-timeタイマー-timer၊ freelancer တို့နဲ့ မတူ)

🐦 青あおい鳥とり症候群しょうこうぐん

အိပ်မက်/စံပြကိုပဲ ရှာပြီး အလုပ်ခဏခဏ ပြောင်းသူ (ပုံပြင် 『青あおい鳥とり』 ကနေ၊ ဂျပန်မှာ ပေါ်တဲ့ စကား)

🛋 ニートNEET（NEET）

Not in Education, Employment or Training — ကျောင်းမတက်၊ အလုပ်မလုပ်၊ သင်တန်းမတက်။ ဗြိတိန်မှာ ပေါ်တဲ့ စကား။

🚪 引ひきこもり

အခန်းထဲက မထွက်တော့သူ။ ဈေးဝယ်ထွက်ရုံလောက်ပဲ ထွက်ရင် 「準じゅん引ひきこもり」

💡 မှတ်နည်း — ピーターパンPeter Pan = ကောင်လေး(ယောက်ျား)၊ シンデレラCinderella = မိန်းကလေး။ ပုံပြင်ထဲက ဇာတ်ကောင်ရဲ့ ကျားမ အတိုင်းပဲ! フリーターfreeter vs ニートNEET → フリーターfreeter က အလုပ်လုပ်တယ်(part-time)၊ ニートNEET က ဘာမှမလုပ်။

まとめ ✔ PART1

ヒトHomo (human) = 猿人えんじん→原人げんじん→旧人きゅうじん→新人しんじん ဖြစ်လာတဲ့ ခြေနှစ်ချောင်းနဲ့ လျှောက်တဲ့ နို့တိုက်သတ္တဝါ
サピエンスsapiens(リンネLinnaeus)・ファーベルfaber(ベルクソンBergson)・ルーデンスludens(ホイジンガHuizinga)・シンボリクスsymbolicus(カッシーラーCassirer)
အရင်က 通過つうか儀礼ぎれいနဲ့ လူကြီးဖြစ်၊ အခု လူ့အဖွဲ့အစည်း ရှုပ်ထွေးလို့ モラトリアムmoratorium(エリクソンErikson) လိုအပ်

PART 2

青年期せいねんきとは

ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် — ဘာတွေ ထူးခြားလဲ၊ ငါ့ကိုယ်ပိုင်စရိုက်ဆိုတာ ဘာလဲ

📖 ပုံပြင်

ခေတ်သစ်မှာ အစားအသောက်ကောင်းလို့ ကလေးတွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က စောစော ကြီးလာတယ် — 発達はったつ加速かそく現象げんしょう။ ဒါပေမဲ့ ထူးဆန်းတာက စိတ်အရ လူကြီးဖြစ်ဖို့ အချိန်ကတော့ ပိုရှည်လာတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်က အရင်ရောက်၊ စိတ်က နောက်ကျ။

၁၃ နှစ်လောက် ကောင်လေးတစ်ယောက်ကို စိတ်ကူးကြည့်။ အသံပြောင်းလာတယ်၊ အရပ်ရှည်လာတယ် — 第だい二に次じ性徴せいちょう။ တစ်ညမှာ မှန်ရှေ့ရပ်ပြီး "ငါဆိုတာ ဘယ်သူလဲ" လို့ ပထမဆုံး မေးမိတယ် — 自我じがのめざめ။ စိတ်ခံစားချက်တွေက မုန်တိုင်းထဲက လှိုင်းလို ဟိုရောက်ဒီရောက် — ゲーテ・シラーGoethe & Schiller ရဲ့ စကားနဲ့ 疾風しっぷう怒濤どとう ပဲ။

အမေက "စာကျက်တော့" လို့ ပြောတာနဲ့ "သိတယ်!" ဆိုပြီး အခန်းတံခါး ဆောင့်ပိတ်တယ်။ ၃ နှစ်သားမှာ တစ်ခါ ငြင်းဆန်ခဲ့ဖူးတယ်၊ အခု ဒုတိယအကြိမ် — 第だい二に反抗期はんこうき။ ホリングワースHollingworth က ဒါကို ကလေးက နို့ဖြတ်သလို စိတ်နဲ့ မိဘဆီက ခွဲထွက်တာ — 心理的しんりてき離乳りにゅう လို့ ရှင်းပြတယ်။

ပြင်သစ်က ルソーRousseau က စာအုပ်『エミールÉmile』ထဲမှာ ဒီလိုရေးတယ် — "လူဟာ နှစ်ခါ မွေးတယ်။ ပထမတစ်ခါ ရှင်သန်ဖို့၊ ဒုတိယတစ်ခါ နေထိုင်ဖို့" — 第だい二にの誕生たんじょう။ ဂျာမန် レヴィンLewin ကတော့ ဆယ်ကျော်သက်ကို ကလေးကမ္ဘာနဲ့ လူကြီးကမ္ဘာ နယ်စပ်မှာ ရပ်နေတဲ့ マージナル＝マンmarginal man လို့ ခေါ်တယ်။

ဒီအရွယ်မှာ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ဆက်ဆံရေးလည်း ရှုပ်ထွေးတယ်။ "ငါ့ကို ထားလိုက်စမ်း" ပြောပြီး တကယ် ထားလိုက်ရင် ဝမ်းနည်းတယ် — ဒါ 両面りょうめん価値かち的てき (アンビヴァレントambivalent)။ ဆောင်းညမှာ ヤマアラシporcupine ဖြူငှက် နှစ်ကောင် ချမ်းလို့ ကပ်ချင်တယ်၊ ကပ်လွန်းတော့ ဆူးချင်း စူးတယ်၊ ဝေးလွန်းတော့ ချမ်းတယ် — နောက်ဆုံး သင့်တော်တဲ့ အကွာအဝေးကို ရှာတွေ့တယ်။ ဒါကို フロイトFreud က ヤマアラシporcupineのジレンマdilemma လို့ ခေါ်တယ်။

ဒီလို ရုန်းကန်ရင်း မင်းရဲ့ パーソナリティpersonality (個性こせい) ဖြစ်လာတယ် — ဘာလုပ်နိုင်လဲ (能力のうりょく)၊ ဘယ်လို ခံစားလဲ (気質きしつ)၊ ဘာကို ဆုံးဖြတ်လဲ (性格せいかく)။ မျိုးရိုးဗီဇနဲ့ 環境かんきょう နှစ်ခုလုံးက ပုံဖော်တယ်။ ユングJung က လူတွေကို အပြင်ကို ဦးတည်တဲ့ 外向がいこう型かた နဲ့ အတွင်းကို ဦးတည်တဲ့ 内向ないこう型がた ခွဲတယ်။ クレッチマーKretschmer က ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံနဲ့ ချိတ်တယ် — ကြွက်သားကြီးတဲ့သူက ကော်လို ကပ်ကပ်၊ ခေါင်းမာမာ — 粘着ねんちゃく気質きしつ တဲ့။

エリクソンErikson က လူ့ဘဝကို လှေကား ၈ ထစ် — ライフサイクルlife cycle — လို မြင်တယ်။ ထစ်တိုင်းမှာ ဖြေရမယ့် အိမ်စာ (発達はったつ課題かだい) ရှိတယ်။ ဆယ်ကျော်သက် ထစ်ရဲ့ အိမ်စာက "ငါဟာ ဘယ်သူလဲ၊ ဘာဖြစ်ချင်လဲ" ဆိုတာ ရှာတွေ့ဖို့ — アイデンティティidentityの確立かくりつ။ ရှာမတွေ့ရင် လမ်းပျောက်နေတဲ့ アイデンティティidentityの拡散かくさん ဖြစ်တယ်။

📋 မှတ်စု・ဇယား・ပုံ (နှိပ်ပြီး ဖွင့်ပါ)

① 青年期せいねんきの延長えんちょう ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် ရှည်လာတယ်

အစားအသောက်ကောင်းလို့ ခန္ဓာကိုယ် ကြီးထွားမှုက စောလာတယ် ＝ 発達加速はったつかそく現象げんしょう။ ဒါပေမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း ရှုပ်ထွေးလာ၊ ပညာ မြင့်လာလို့ 青年期せいねんき ကတော့ ပိုရှည်လာတယ်။ (စ = စော、 ဆုံး = နောက်ကျ)

② 青年期せいねんきの特徴とくちょう ဆယ်ကျော်သက်ရဲ့ ထူးခြားချက် ၆ ခု

🌱 青年期せいねんきスパートspurt

မွေးကတည်းက ပါတဲ့ 第だい一いち次じ性徴せいちょう နောက်မှာ ခန္ဓာကိုယ်မှာ 第だい二に次じ性徴せいちょう (အသံပြောင်း၊ အရပ်ရှည်)၊ စိတ်မှာ 自我じがのめざめ ("ငါ" ဆိုတာ သတိထားမိလာ)

🌪 疾風怒濤しっぷうどとうの時代じだい

"လေပြင်းနဲ့ လှိုင်းကြီး" — စိတ်လှုပ်ရှားမှုတွေ မုန်တိုင်းလို။ ဂျာမန် စာရေးဆရာ ゲーテ・シラーGoethe & Schiller ရဲ့ စာပေလှုပ်ရှားမှုကနေ လာတာ။

😤 第だい二に反抗期はんこうき

၃ နှစ်လောက်မှာ 第一だいいち反抗期はんこうき၊ ဆယ်ကျော်သက်မှာ မိဘ၊ ဆရာကို ပြန်ငြင်းဆန်တဲ့ ဒုတိယ အကြိမ်။ "中二ちゅうに病びょう" ရှည်ရှည်ကြီးလိုပဲ 😆

🍼 心理的しんりてき離乳りにゅう

ကလေး နို့ဖြတ်သလို စိတ်နဲ့ မိဘဆီက ခွဲထွက်တာ။ ホリングワースHollingworth（အမေရိကန်）

🐣 第だい二にの誕生たんじょう

"ဒုတိယအကြိမ် မွေးဖွားခြင်း"။ ပထမ = ရှင်သန်ဖို့၊ ဒုတိယ = နေထိုင်ဖို့။ ルソーRousseau（ပြင်သစ်）စာအုပ်『エミールÉmile』

🚧 マージナル＝マンmarginal man

〔境界きょうかい人にん・周辺しゅうへん人にん〕 ကလေးနဲ့ လူကြီး နယ်စပ်မှာ ယိမ်းနေတဲ့လူ။ レヴィンLewin（ဂျာမန်）

💡 မှတ်နည်း — ホリングワース → "Holding(ကိုင်ထားတာ)ကို လွှတ်" = 離乳りにゅう။ ルソーRousseau → စာအုပ်『エミールÉmile』ထဲက ကလေး エミールÉmile က ဒုတိယအကြိမ် မွေးတယ် = 第だい二にの誕生たんじょう။ レヴィンLewin → "Level(အဆင့်) ကြား" = マージナルmarginal(နယ်စပ်)။

③ 青年期せいねんきの人間関係にんげんかんけい ချစ်လည်းချစ်၊ ဝေးလည်းဝေးချင်

両面りょうめん価値かち的てき〔アンビヴァレントambivalent〕 — ယုံကြည်မှုနဲ့ စိုးရိမ်မှု၊ သန်မာမှုနဲ့ အားနည်းမှု တပြိုင်နက်။ "ငါ့ကို ထားလိုက်စမ်း… ဒါပေမဲ့ ဂရုစိုက်ပါဦး" 😳 — ဂျာမန် シュプランガーSpranger က ဒီ "ツンデレtsundere" အခြေအနေကို ထောက်ပြတယ်။

ヤマアラシporcupineのジレンマdilemma — ဖြူငှက်(ဆူးရှိတဲ့ တိရစ္ဆာန်) နှစ်ကောင် ဆောင်းတွင်း ချမ်းလို့ ကပ်ချင်တယ်၊ ကပ်လွန်းရင် ဆူးချင်း စူးတယ်။ တစ်ယောက်တည်း မနေချင်ပေမဲ့ နီးလွန်းရင် အချင်းချင်း နာကျင်စေတယ်။ ဩစတြီးယား フロイトFreud က ဂျာမန် ဒဿနပညာရှင် ショーペンハウアーSchopenhauerရဲ့ ပုံပြင်ကို ကိုးကားတာ။

④ パーソナリティpersonality（個性こせい） ငါ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်စရိုက်

パーソナリティpersonality = 人格じんかく・性格せいかく・個性こせい။ ဒြပ်စင် ၃ ခု —

🧠 能力のうりょく

知的ちてき・技能ぎのう的てき側面そくめん — "ဘာလုပ်နိုင်လဲ"

💓 気質きしつ

情緒的側面じょうちょてきそくめん — "ဘယ်လို ခံစားလဲ"

💪 性格せいかく

意志いし的てき側面そくめん — "ဘာကို ဆုံးဖြတ်လဲ"

ဒါတွေက မျိုးရိုးဗီဇ（遺伝いでん）နဲ့ 環境かんきょう（ပတ်ဝန်းကျင်）ပေါင်းပြီး ဖြစ်လာတယ်။

人物じんぶつ	ခွဲနည်း
ユングJung (スイスSwitzerland)	စိတ်စွမ်းအင် ဘယ်ဘက်လှည့်လဲ → 外向がいこう型かた(အပြင်ကို) / 内向ないこう型がた(အတွင်းကို) — ၂ မျိုး
クレッチマーKretschmer (ドイツGermany)	ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံ ↔ စိတ် — ၃ မျိုး (အောက်က ပုံကြည့်)
ビッグ・ファイブBig Five理論りろん	စရိုက်ကို အချက် ၅ ချက်နဲ့ ခွဲနိုင်တယ်
シュプランガーSpranger (ドイツGermany)	တန်ဖိုးထားပုံ → ၆ မျိုး：理論りろん・経済けいざい・審美しんび・社会しゃかい・権力けんりょく〔政治せいじ〕・宗教しゅうきょう
オルポートAllport (アメリカAmerica)	ရင့်ကျက်တဲ့ စရိုက်ရဲ့ စံ ၆ ချက်

💡 မှတ်နည်း — 筋骨きんこつ = 粘着ねんちゃく: ကြွက်သားကြီးတဲ့ ဘောလုံးသမားက ကော်(粘着ねんちゃく = ကော်လို ကပ်)လို ဘောကို မလွှတ်ဘူး! ユングJung = "ユー(You) အပြင်လား အတွင်းလား" — ၂ မျိုး။ クレッチマーKretschmer = ၃ မျိုး၊ シュプランガーSpranger = ၆ မျိုး။

⑤ エリクソンEriksonのライフサイクルlife cycle ဘဝရဲ့ လှေကား ၈ ထစ်

エリクソンErikson က ဘဝမှာ အဆင့် ၈ ဆင့်ရှိတဲ့ ライフサイクルlife cycle〔人生じんせい周期しゅうき〕 ရှိပြီး အဆင့်တိုင်းမှာ 発達はったつ課題かだい（ကြီးထွားဖို့ အိမ်စာ）ရှိတယ်လို့ ပြောတယ်။

8. 老年期ろうねんき
自我じがの統合とうごう vs 絶望ぜつぼう — ဘဝကို လက်ခံ

7. 壮年期そうねんき
生殖せいしょく性せい vs 停滞ていたい — နောက်မျိုးဆက်ကို ပြုစု

6. 成人せいじん期き
親密しんみつさ vs 孤立こりつ — ရင်းနှီးမှု

5. 青年期せいねんき 13〜21歳とし
アイデンティティidentityの確立かくりつ vs アイデンティティidentityの拡散かくさん — ငါဘယ်သူလဲ ★

4. 学童がくどう期き 6〜13歳とし
勤勉きんべん性せい vs 劣等感れっとうかん — ကြိုးစားမှု

3. 児童期じどうき 2〜6歳とし
積極性せっきょくせい vs 罪悪感ざいあくかん — တက်ကြွမှု

2. 幼児期ようじき 1〜2歳とし
自律じりつ心しん vs 恥はじ・疑惑ぎわく — ကိုယ်တိုင်လုပ်

1. 乳児にゅうじ期き 〜1歳とし
信頼しんらい vs 不信ふしん — ယုံကြည်မှု

青年期せいねんき（၁၃〜၂၁ နှစ်）ရဲ့ အိမ်စာ = アイデンティティidentity〔自我同一性じがどういつせい〕の確立かくりつ — "ငါဟာ ဘယ်သူလဲ၊ ဘာဖြစ်ချင်လဲ" ကို ရှာတွေ့ခြင်း။ မအောင်မြင်ရင် アイデンティティidentityの拡散かくさん〔危機きき〕 (ပြန့်ကျဲ/ဝေဝါး) ဖြစ်တယ်။

★ အမေရိကန် ပညာရေးပညာရှင် ハヴィガーストHavighurst ကလည်း 青年期せいねんき ရဲ့ 発達はったつ課題かだい ၁၀ ချက် ဆိုတာ ပြောခဲ့တယ်။

💡 မှတ်နည်း — エリクソン = 「クラス替かえ」 — ကျောင်းမှာ အတန်းတက်သလို ဘဝ အဆင့်တက်တယ်။ モラトリアムmoratorium ကိုလည်း エリクソンErikson ပဲ! (Tutorial + Level up = Erikson 🎮)

まとめ ✔ PART2

青年期せいねんき = 自我じがにめざめ自立じりつしようとするが、不安定ふあんてい。人間関係にんげんかんけいは 両面りょうめん価値かち的てき
ホリングワースHollingworth=心理的しんりてき離乳りにゅう / ルソーRousseau=第だい二にの誕生たんじょう / レヴィンLewin=マージナル・マンmarginal man
個性こせい = 能力のうりょく・気質きしつ・性格せいかく。青年期せいねんきに一番いちばん大事だいじ = アイデンティティidentityの確立かくりつ（エリクソンErikson）

PART 3

自己じこの理解りかい

ငါ ဘာလိုချင်လဲ၊ ဘာကြောင့် စိတ်ညစ်လဲ

📖 ပုံပြင်

ပုံပြင်တစ်ခု စဉ်းစားကြည့်။ ကျွန်းလွတ်တစ်ခုပေါ် ရောက်သွားတဲ့ ကောင်လေးတစ်ယောက်။ ပထမဆုံး သူ ဘာလုပ်မလဲ? အစားရှာမယ်၊ ရေရှာမယ် — 生理的せいりてき欲求よっきゅう။ ဗိုက်ပြည့်တော့ သားရဲမလာအောင် တဲထိုးမယ် — 安全あんぜんの欲求よっきゅう။ ဘေးကင်းသွားတော့ အထီးကျန်လာတယ်၊ သူငယ်ချင်း လိုချင်လာတယ် — 所属しょぞくと愛情あいじょうの欲求よっきゅう။

သူငယ်ချင်းတွေ ရလာတော့ "မင်း တော်လိုက်တာ" လို့ ချီးမွမ်းခံချင်လာတယ် — 承認しょうにんと自尊じそんの欲求よっきゅう။ အဲဒါလည်း ပြည့်သွားတော့မှ "ငါ တကယ် ဖြစ်ချင်တဲ့သူ ဖြစ်အောင် ကြိုးစားမယ်" ဆိုတဲ့ အမြင့်ဆုံး ဆန္ဒ ပေါ်လာတယ် — 自己じこ実現じつげんの欲求よっきゅう။ ဒါက マズローMaslow ရဲ့ ပိရမစ် ၅ ထပ်။ အောက် ၄ ထပ်က မရှိလို့ လိုချင်တဲ့ 欠乏けつぼう欲求よっきゅう၊ အပေါ်ဆုံးက ကြီးထွားချင်တဲ့ 成長せいちょう欲求よっきゅう။

ဒါပေမဲ့ လူငယ်တွေ အမြဲ ပျော်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ အပြင်က ကြည့်ရင် အေးဆေးပေမဲ့ အတွင်းမှာ "ငါ အရပ်ပုတယ်"၊ "သူက ငါ့ထက် တော်တယ်" ဆိုတဲ့ 悩なやみ တွေ ရှိတယ်။ "ငါ မတော်ဘူး" ဆိုတဲ့ 劣等れっとう感かん နဲ့ စိတ်ထဲ ပိတ်မိနေတဲ့ コンプレックスcomplex ပေါင်းသွားရင် 劣等れっとうコンプレックスcomplex ဖြစ်တယ်။ アドラーAdler ကတော့ အားပေးတယ် — "လူတိုင်း 劣等感れっとうかん ရှိတယ်။ တခြားသူကို စာနာတဲ့ စိတ်နဲ့ ကျော်လွှားရင်း မင်းရဲ့ စရိုက် ဖြစ်လာတာ" တဲ့။

ဂိမ်းဆော့ချင်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ အမေက ခွင့်မပြုဘူး — စိတ်တိုလာတယ်။ ဒါ 欲求不満よっきゅうふまん〔フラストレーションfrustration〕။ အဲဒီ စိတ်တိုမှုကို ခံနိုင်ရည် — 耐性たいせい〔トレランスtolerance〕 — ရှိအောင် လေ့ကျင့်တာ ဆယ်ကျော်သက်ရဲ့ အိမ်စာပဲ။

တစ်ခါတလေ ရွေးရခက်တယ်။ レヴィンLewin က ဒီ 葛藤かっとう〔コンフリクトconflict〕 ကို ၃ မျိုး ခွဲတယ်။ ဂိမ်းလည်း ဆော့ချင်၊ ကာတွန်းလည်း ကြည့်ချင် — ကောင်းတာ ၂ ခုကြား (接近せっきん―接近せっきん)။ သူငယ်ချင်းဝိုင်းက ထွက်ရမှာလည်း မလိုချင်၊ စာမေးပွဲ ကျမှာလည်း မလိုချင် — ဆိုးတာ ၂ ခုကြား (回避かいひ―回避かいひ)။ ကိတ်စားချင်ပေမဲ့ ဝမှာ ကြောက်တယ် — 接近せっきん―回避かいひ။

📋 မှတ်စု・ဇယား・ပုံ (နှိပ်ပြီး ဖွင့်ပါ)

① マズローMaslowの欲求階層説よっきゅうかいそうせつ လိုချင်မှု ပိရမစ် ၅ ထပ်

အမေရိကန် စိတ်ပညာရှင် マズローMaslow က လူ့လိုအင်ကို 欠乏けつぼう欲求よっきゅう（မရှိလို့ လိုချင်）နဲ့ 成長せいちょう欲求よっきゅう（ကြီးထွားချင်）ဆိုပြီး ၂ မျိုးခွဲ၊ ５ ဆင့် ခွဲတယ်။ အောက်ထပ် ပြည့်မှ အပေါ်ထပ်ကို လိုချင်လာတယ်။

🍙 ဥပမာ — ဗိုက်ဆာနေရင်（生理的せいりてき）ဘယ်သူကမှ "ငါ ဂီတပညာရှင် ဖြစ်ချင်တယ်"（自己じこ実現じつげん）လို့ မတွေးနိုင်ဘူး။ ထမင်းစား → ဘေးကင်း → သူငယ်ချင်းရ → ချီးမွမ်းခံ → အိပ်မက်ဆီ! 「キャラcharacter作つくり」(ကိုယ့်ပုံရိပ် ဖန်တီးမှု)မှာ ပင်ပန်းနေတဲ့သူတွေက 承認しょうにん အဆင့်မှာ ပိတ်မိနေတာ။

★ တခြားခွဲနည်း — 一いち次じ的てき欲求よっきゅう（ခန္ဓာကိုယ်လိုအင်：食欲しょくよく・睡眠欲すいみんよく・性欲せいよく）နဲ့ 二に次じ的てき欲求よっきゅう（လူမှုလိုအင်：金銭きんせん欲よく・名誉めいよ欲よく）

💡 မှတ်နည်း — အောက်ကနေ 「生なま・安あん・所ところ・承しょう・自じ」 = "せい・あん・しょ・しょう・じ" → "生なまあん所しょで賞しょうを自じ分ぶんに" (မုန့်ဆိုင်မှာ ဆုရတယ်)။ マズローMaslow = "マズ(まず = အရင်ဆုံး) အောက်ထပ်!"

② 劣等れっとうコンプレックスcomplex "ငါ မတော်ဘူး" ခံစားချက်

① 劣等れっとう感かん = "ငါ့မှာ စွမ်းရည်မရှိဘူး" လို့ သိလာတဲ့ ခံစားချက်
② コンプレックスcomplex = စိတ်ထဲ အထုပ်လိုက် ပိတ်မိနေတဲ့ ခံစားချက် (感情かんじょうのわだかまり)

လူငယ်အများစုက အပြင်ပန်းမှာ အေးအေးဆေးဆေး လူကြီးဖြစ်သွားတယ် (＝青年期せいねんき平穏へいおん説せつ)။ ဒါပေမဲ့ အတွင်းမှာ အရပ်၊ ကိုယ်ပုံ၊ ဆံပင်ကို စိတ်ပူ၊ သူများကို မနာလို — ပြောမထွက်တဲ့ 悩なやみ（စိတ်သောက）တွေ ရှိတတ်တယ်။

★ ဩစတြီးယား アドラーAdler — "လူတိုင်း 劣等感れっとうかん ရှိတယ်။ တခြားသူနဲ့ စာနာနိုင်တဲ့ 共同体きょうどうたい感覚かんかく(အသိုင်းအဝိုင်းခံစားချက်) နဲ့ ကျော်လွှားရင်း ကိုယ့်စရိုက် ဖြစ်လာတယ်"

③ 欲求不満よっきゅうふまんと葛藤かっとう မရလို့ စိတ်တို / ရွေးမရလို့ ခေါင်းကိုက်

欲求不満よっきゅうふまん〔フラストレーションfrustration〕 = လိုချင်တာ မရလို့ စိတ်တင်းကျပ်ပြီး စိတ်တိုတဲ့ အခြေအနေ။ အဲဒါကို ခံနိုင်ရည် 耐性たいせい〔トレランスtolerance〕 မြှင့်တင်တာ 青年期せいねんき ရဲ့ အိမ်စာ။

葛藤かっとう〔コンフリクトconflict〕 = လိုချင်မှု အများကြီး တပြိုင်နက် ဆွဲနေလို့ ဘယ်ဟာရွေးရမှန်း မသိ။ マージナル・マンmarginal man နဲ့ အတူတူ レヴィンLewin က ၃ မျိုး ခွဲတယ် —

🍰 ဥပမာ — "ကိတ်မုန့် စားချင်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဝသွားမှာ ကြောက်တယ်" = 接近せっきん―回避かいひ။ စာမေးပွဲအတွက် စာကျက်နေတဲ့ မင်းကိုယ်တိုင်လည်း 葛藤かっとう ရှိနေတာပဲ! 😄

まとめ ✔ PART3

マズローMaslow = ５段階だんかい。一番いちばん上うえ（最高さいこう次元じげん）= 自己じこ実現じつげんの欲求よっきゅう（成長せいちょう欲求よっきゅう）
劣等感れっとうかん＋コンプレックスcomplex ＝劣等れっとうコンプレックスcomplex（アドラーAdler = 共同体きょうどうたい感覚かんかくで克服こくふく）
欲求不満よっきゅうふまん = フラストレーションfrustration ／葛藤かっとう = コンフリクトconflict（レヴィンLewinの３類型るいけい）

PART 4

折おり合あいのつけ方かた

စိတ်ညစ်တာကို ဘယ်လို ဖြေရှင်းလဲ + စိတ်ရဲ့ ရေခဲတောင်

📖 ပုံပြင်

စာမေးပွဲမှာ ၃၀ မှတ်ပဲ ရလာတဲ့ တာရိုး ဆိုတဲ့ ကောင်လေးကို စိတ်ကူးကြည့်။ သူ ဘယ်လို တုံ့ပြန်မလဲ? ကောင်းတဲ့ နည်းက နောက်တစ်ခါ ပိုကြိုးစားတာ — 合理的ごうりてき解決かいけつ။ ဒေါသထွက်ပြီး ခွေးကို ကန်ရင် — 攻撃こうげき行動こうどう။ မသိစိတ်နဲ့ ကိုယ့်စိတ်ကို ခဏ ကာကွယ်လိုက်ရင် — 防衛ぼうえい機制きせい။ ဒါကို သုတေသန လုပ်ခဲ့တာ フロイトFreud။

တာရိုးရဲ့ စိတ်ဒိုင်းတွေကို တစ်ခုချင်း ကြည့်မယ်။ "စာမေးပွဲ? ဘာစာမေးပွဲလဲ" ဆိုပြီး မေ့ပစ်တယ် — 抑圧よくあつ။ "ဒီမေးခွန်းတွေ ဘဝမှာ အသုံးမဝင်ပါဘူး" — မြေခွေးက မရတဲ့ စပျစ်သီးကို ချဉ်တယ် ပြောသလို 合理化ごうりか။ "ငါ့အကို ၁၀၀ မှတ်ရတယ်" ဆိုပြီး ကိုယ်တိုင် ရသလို ဂုဏ်ယူတယ် — 同どう一視いっし။ "ဆရာက ငါ့ကို မုန်းလို့" — 投射とうしゃ။

ကြိုက်တဲ့ ကောင်မလေးကို ရန်စတယ် — 反動はんどう形成けいせい။ ဂိမ်းထဲ ၅ နာရီ ပုန်းနေတယ် — 逃避とうひ။ "မေမေ" လို့ ငိုပြီး ကလေးလို ဖက်တယ် — 退行たいこう။ ခွေးမွေးခွင့် မရလို့ ခွေးအရုပ် ဝယ်တယ် — 代償だいしょう။ နောက်ဆုံး အကောင်းဆုံးဒိုင်းက — ဒေါသကို ဘောလုံးကန်ရာမှာ သုံးတာ — 昇華しょうか။ ဒါပေမဲ့ သတိထား၊ 防衛機制ぼうえいきせい တွေက ခဏတာ သက်သာရုံပဲ၊ တကယ် ကျော်လွှားတာ မဟုတ်ဘူး။

フロイトFreud က ကြောက်စရာ လျှို့ဝှက်ချက်တစ်ခု ရှာတွေ့တယ် — ငါတို့ စိတ်ဟာ ရေခဲတောင်လိုပဲ။ ရေပေါ်မှာ မြင်ရတဲ့ နည်းနည်းလေးက သိစိတ်၊ ရေအောက်မှာ ကြီးမားတဲ့ 無意識むいしき ရှိတယ်။ ဒါကို လေ့လာတဲ့ ပညာ = 精神せいしん分析ぶんせき学がく။

ညသန်းခေါင် ရေခဲသေတ္တာထဲမှာ ချောကလက် တွေ့တယ်။ အောက်ဆုံးက エスEs (id) (イドid) — ပျော်ချင်တဲ့ ဗီဇ၊ リビドーlibido စွမ်းအင် — "စား! အခုစား!" လို့ အော်တယ်။ အပေါ်က スーパーエゴsuperego — အတွင်းစိတ်ဆရာ — "ညကြီး မုန့်စားရင် မကောင်းဘူး!" လို့ ဟန့်တယ်။ အလယ်က エゴego က ညှိပေးတယ် — "အိုကေ၊ တစ်တုံးပဲ စားမယ်၊ ပြီးရင် သွားတိုက်မယ်"။ フロイトFreud က ယောက်ျားလေးရဲ့ မိဘအပေါ် မသိစိတ်ခံစားချက်ကို エディプスOedipusコンプレックスcomplex လို့လည်း ခေါ်တယ်။

フロイトFreud ရဲ့ တပည့် ユングJung က နောက်ထပ် နက်နက် ရှာကြည့်တယ်။ သူ သတိထားမိတာက — ဂျပန်မှာ 鬼おに၊ ဥရောပမှာ Ogre၊ မြန်မာပုံပြင်မှာ ဘီလူး — တစ်ခါမှ မဆုံဖူးတဲ့ လူမျိုးတွေ ဘာလို့ ဆင်တူ ဘီလူးပုံပြင် ရှိနေလဲ? သူ့အဖြေက — ကိုယ်ပိုင် မသိစိတ်ရဲ့ အောက်မှာ လူသားအားလုံး မျှဝေတဲ့ 集合的しゅうごうてき無意識むいしき ရှိတယ်၊ အဲဒီထဲမှာ ပုံစံတူ ပုံရိပ်တွေ — アーキタイプarchetype — ရှိတယ် တဲ့။

📋 မှတ်စု・ဇယား・ပုံ (နှိပ်ပြီး ဖွင့်ပါ)

① 欲求不満よっきゅうふまんや葛藤かっとうの解消かいしょう စိတ်ညစ်ရင် ဘာလုပ်လဲ

① 適応てきおう行動こうどう — A 合理的ごうりてき解決かいけつ（ဆင်ခြင်ဉာဏ်နဲ့ ကြိုးစား၊ ပန်းတိုင်လျှော့၊ လမ်းကွေ့သွား）・ B 攻撃こうげき行動こうどう・近道ちかみち反応はんのう（ဒေါသနဲ့ သူများကို အပြစ်ပုံ）・ C 防衛ぼうえい機制きせい
② 不適応ふてきおう行動こうどう — 失敗しっぱい反応はんのう（ကျင့်ဝတ်ပျက်၊ 神経症しんけいしょう〔ノイローゼneurosis〕）

防衛機制ぼうえいきせい ကို သုတေသနလုပ်ခဲ့တာ ဩစတြီးယား フロイトFreud（အမှန်တကယ်တော့ သမီး アンナ・フロイトAnna Freud က ဆက်လုပ်တယ်）။ 防衛機制ぼうえいきせい = ခဏတာ ကာကွယ်မှုသာ၊ အမှန်တကယ် "ကျော်လွှား" တာ မဟုတ်ဘူး!

② 防衛機制ぼうえいきせい９つ စိတ်ရဲ့ ဒိုင်း ၉ ခု

စမ်းသပ်ဖို့ — စာမေးပွဲမှာ ၃၀ မှတ်ပဲ ရတဲ့ တာရိုးကွန်း ဆိုရင် ဘယ်လို တုံ့ပြန်မလဲ? 📝😱

① 抑圧よくあつ

မကောင်းတာကို မေ့ပစ်ပြီး မရှိသလို။
→ "စာမေးပွဲ? ဘယ်စာမေးပွဲလဲ?" 🙈

② 合理化ごうりか

ဆင်ခြေ ဆင်လုံး ရှာ။
→ "ဒီမေးခွန်းတွေက ဘဝမှာ အသုံးမဝင်ပါဘူး" 🦊 (မြေခွေးက မရတဲ့ စပျစ်သီးကို "ချဉ်တယ်" ပြောသလို)

③ 同一視どういつし

သူများ အရည်အချင်းကို ကိုယ့်ဟာလို ထင်ပြီး ကျေနပ်။
→ "ငါ့အကို ၁၀၀ မှတ်ရတယ်!" 😎

④ 投射とうしゃ

ကိုယ့်ခံစားချက်ကို သူများဆီ ပစ်။
→ "ဆရာက ငါ့ကို မုန်းလို့ပဲ" (တကယ်တော့ ကိုယ်က ဆရာကို မကြိုက်) 🎯

⑤ 反動形成はんどうけいせい

ဆန့်ကျင်ဘက်ကို လုပ်ပြ။
→ ကြိုက်တဲ့ကောင်မလေးကို ရန်စ 😤💕

⑥ 逃避とうひ

စိတ်ကူးယဉ်ကမ္ဘာ/တခြားအလုပ်ထဲ ပြေး။
→ ဂိမ်းထဲ ၅ နာရီ ဝင်နေ 🎮

⑦ 退行たいこう

ကလေးလို ပြုမူ၊ အချွဲသန်။
→ "မေမေ~ 😭" ငိုပြီး ဖက်

⑧ 代償だいしょう

အစားထိုး ပစ္စည်းနဲ့ ကျေနပ်။
→ ခွေးမွေးခွင့်မရလို့ ခွေးအရုပ် ဝယ် 🧸

⑨ 昇華しょうか

အနုပညာ/အားကစား စတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းက တန်ဖိုးထားတာဆီ ပြောင်း။
→ ဒေါသကို ဘောလုံးကန်ရာမှာ သုံး ⚽🎨

💡 မှတ်နည်း — 退行たいこう = 退たい(နောက်ဆုတ်) + 行こう(သွား) = ကလေးဘဝ ပြန်ဆုတ်။ 昇華しょうか = 昇のぼる(တက်) + 華はな(ပန်း) = ပန်းပွင့်လို အပေါ်တက် = အကောင်းဆုံး ဒိုင်း။ 投射とうしゃ = 投なげる(ပစ်) = သူများဆီ ပစ်လိုက်။ 代償だいしょう = 代かわり(အစား)။

③ 精神分析学せいしんぶんせきがく — フロイトFreudの氷山ひょうざん စိတ်ဟာ ရေခဲတောင်

ခေတ်သစ် အတွေးအခေါ်တွေက "ဆင်ခြင်ဉာဏ်(理性りせい)နဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အပြည့်ထိန်းနိုင်တယ်" လို့ ယုံတယ်။ ဒါပေမဲ့ "理性りせい ရဲ့ အောက်မှာ 無意識むいしき（မသိစိတ်）ရှိပြီး အဲဒါက ငါတို့ကို ထိန်းနေတာ မဟုတ်လား?" ဆိုပြီး 精神せいしん分析ぶんせき学がく ပေါ်လာတယ်။ ဩစတြီးယား フロイトFreud က စတင်ပြီး 神経症しんけいしょう ကုသမှု၊ အိပ်မက်လေ့လာမှုကနေ 無意識むいしき ကို ရှာတွေ့တယ်။

😈 エスEs (id)〔イドid〕

ဗီဇစွမ်းအင် リビドーlibido သိုလှောင်ရာ မသိစိတ်။ "快楽かいらく原則げんそく" — ပျော်ချင်တာပဲ သိတယ်။

⚖️ エゴego〔自我じが〕

သိစိတ်အပိုင်း။ エスEs (id) ရဲ့ တောင်းဆိုမှုကို လက်တွေ့နဲ့ ညှိ၊ スーパーエゴsuperego ရဲ့ အမိန့်လည်း နာခံ။

👮 スーパーエゴsuperego〔超自我ちょうじが〕

ကိုယ့်အတွင်းက အသိစိတ်/ကောင်းမှုစိတ်။ ပညာရေးကနေ လူ့အဖွဲ့အစည်း စည်းမျဉ်းတွေ စိတ်ထဲ ဝင်လာတာ။

🍫 ဥပမာ — ညသန်းခေါင် ချောကလက် တွေ့တယ်။
😈 エスEs (id): "စား! စား! အခုစား!"　👮 スーパーエゴsuperego: "ညကြီး မုန့်စားရင် မကောင်းဘူး!"　⚖️ エゴego: "အိုကေ… တစ်တုံးပဲ စားမယ်၊ ပြီးရင် သွားတိုက်မယ်။"

★ フロイトFreud က ယောက်ျားလေးရဲ့ မိဘအပေါ် မသိစိတ်ခံစားချက်ကို エディプスOedipusコンプレックスcomplex လို့ ခေါ်တယ်။

💡 မှတ်နည်း — エスEs (id)=Sweets ချင်တဲ့ ဗီဇ 😈 / エゴego=Go or not ဆုံးဖြတ်သူ / スーパーsuperエゴego = Super(အပေါ်က) ဆရာ။

④ ユングJungの研究けんきゅう ကမ္ဘာ့လူတိုင်း မျှဝေတဲ့ မသိစိတ်

ဆွစ်ဇာလန်က ユングJung — フロイトFreud ရဲ့ တပည့်/လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်၊ နောက်တော့ ခွဲထွက်ပြီး 分析ぶんせき心理学しんりがく ကို စတည်တယ်။

無意識むいしき ကို 個人的こじんてき無意識むいしきနဲ့ 集合的しゅうごうてき無意識むいしき〔普遍的ふへんてき無意識むいしき〕 ဆိုပြီး ခွဲတယ်။ နောက်တစ်ခုက ပိုနက်ပြီး လူသားအားလုံး မျှဝေတဲ့ ပုံရိပ်တွေ ရှိတယ် → アーキタイプarchetype〔元型げんけい〕။ ဥပမာ — ဂျပန်ရဲ့ 鬼おに၊ ဥရောပရဲ့ Ogre၊ မြန်မာပုံပြင်ထဲက ဘီလူး… တစ်ခါမှ မဆုံဖူးတဲ့ လူမျိုးတွေတောင် ဆင်တူ ဘီလူး ပုံပြင် ရှိတယ်! 👹

★ ユングJung = ယောက်ျားလေး → エディプスOedipus、 မိန်းကလေး → エレクトラElectraコンプレックスcomplex ခွဲတယ် (フロイトFreud က လက်မခံ)။

💡 မှတ်နည်း — フロイトFreud = First (ပထမ၊ ရေခဲတောင် ၃ ထပ်)။ ユングJung = Young (ငယ်တဲ့ တပည့်) → "ငါတို့ အားလုံး(集合しゅうごう) ဆင်တူတယ်"။

まとめ ✔ PART4

理想的りそうてきな適応てきおう行動こうどう = 合理的ごうりてき解決かいけつ。防衛機制ぼうえいきせい = 無意識むいしきの一時的いちじてきな適応てきおう
フロイトFreud = 精神せいしん分析ぶんせき学がく・無意識むいしき・エスEs (id)／エゴego／スーパーエゴsuperego
ユングJung = 分析ぶんせき心理学しんりがく・個人的こじんてき無意識むいしきと 集合的しゅうごうてき〔普遍的ふへんてき〕無意識むいしき・アーキタイプarchetype

WHO

人物じんぶつカード

ဒီသင်ခန်းစာမှာ ပါတဲ့ လူတွေ — မျက်နှာ + ဘာပြောခဲ့လဲ ကို တွဲမှတ်ပါ။

リンネ

Linnaeus · ဆွီဒင်

ホモ＝サピエンスHomo sapiens（英知えいち人にん）

သက်ရှိတွေကို နာမည်ပေးခဲ့သူ

ベルクソン

Bergson · ပြင်သစ်

ホモ＝ファーベルHomo faber（工作こうさく人にん）

လူ = ပစ္စည်းလုပ်တတ်သူ

ホイジンガ

Huizinga · ဒတ်ချ်

ホモ＝ルーデンスHomo ludens（遊戯ゆうぎ人にん）

လူ = ကစားတတ်သူ

カッシーラー

Cassirer · ဂျာမန်

ホモ＝シンボリクスHomo symbolicus（象徴しょうちょう人にん）

လူ = သင်္ကေတ သုံးသူ

アリストテレス

Aristotle · ဂရိ

ポリスpolis (city-state)的てき動物どうぶつ・中庸ちゅうよう

လူ = အတူနေတဲ့ သတ္တဝါ၊ အလယ်လမ်း

パスカル

Pascal · ပြင်သစ်

人間にんげんは考かんがえる葦あしである

လူ = စဉ်းစားတတ်တဲ့ ကျူပင်

和辻わつじ哲郎てつろう

Watsuji Tetsuro · ဂျပန်

間柄あいだがら的てき存在そんざい

လူ = ဆက်ဆံရေးထဲက ဖြစ်တည်မှု

マーガレット＝ミード

Margaret Mead · အမေရိကန်

サモアSamoa島しまの調査ちょうさ

ဆယ်ကျော်သက် မရှိတဲ့ ကျွန်း

エリクソン

Erikson · အမေရိကန်

モラトリアムmoratorium・アイデンティティidentity

ဘဝ ၈ ဆင့်၊ ငါဘယ်သူလဲ

小此木おこのぎ啓吾けいご

Okonogi Keigo · ဂျပန်

モラトリアムmoratorium人間にんげん

Tutorial ကနေ မထွက်ချင်သူ

ホリングワース

Hollingworth · အမေရိကန်

心理的しんりてき離乳りにゅう

စိတ်နဲ့ မိဘဆီက ခွဲထွက်

ルソー

Rousseau · ပြင်သစ်

第だい二にの誕生たんじょう『エミールÉmile』・一般いっぱん意志いし

ဒုတိယ မွေးဖွားခြင်း

レヴィン

Lewin · ဂျာမန်

マージナル＝マンmarginal man・葛藤かっとうの３類型るいけい

နယ်စပ်လူ၊ 葛藤 ၃ မျိုး

フロイト

Freud · ဩစတြီးယား

精神せいしん分析ぶんせき学がく・無意識むいしき・防衛機制ぼうえいきせい

စိတ် = ရေခဲတောင်

ユング

Jung · ဆွစ်

集合的しゅうごうてき無意識むいしき・外向がいこう型がた／内向ないこう型がた

လူသားအားလုံး မျှဝေတဲ့ မသိစိတ်

クレッチマー

Kretschmer · ဂျာမန်

体型たいけいと気質きしつの３類型るいけい

ခန္ဓာပုံစံ ↔ စိတ်

シュプランガー

Spranger · ဂျာမန်

価値観かちかんによる６類型るいけい

တန်ဖိုးထားပုံ ၆ မျိုး

ショーペンハウアー

Schopenhauer · ဂျာမန်

ヤマアラシporcupineの寓話ぐうわ

ဖြူငှက် ပုံပြင်

オルポート

Allport · အမေရိကန်

成熟せいじゅくした人格じんかくの６基準きじゅん

ရင့်ကျက်မှု စံ ၆ ချက်

ハヴィガースト

Havighurst · အမေရိကန်

青年期せいねんきの発達はったつ課題かだい10項目こうもく

ဆယ်ကျော်သက် အိမ်စာ ၁၀ ချက်

マズロー

Maslow · အမေရိကန်

欲求よっきゅう階層かいそう説せつ（５段階だんかい）

လိုချင်မှု ပိရမစ်

アドラー

Adler · ဩစတြီးယား

劣等感れっとうかんの克服こくふく・共同体きょうどうたい感覚かんかく

劣等感 ကို ကျော်လွှား

出典しゅってん：『ベーシックレベルBasic Level公共こうきょう』（伊藤いとう賀一がいち）の内容ないようをもとにまとめた学習がくしゅうノートnotebook

人間にんげんとは

① 「ヒトHomo (human)」ってどんな生いき物もの？ လူဆိုတာ ဘယ်လို သတ္တဝါလဲ

② 人類じんるいの進化しんか လူ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲပုံ

③ 「人間にんげん」の定義ていぎ — ホモHomo4兄弟きょうだい လူကို နာမည် ၄ မျိုး ပေးထားတယ်

④ その他たの定義ていぎ တခြား ကျော်ကြားတဲ့ စကား ၃ ခု

⑤ 通過儀礼つうかぎれい〔イニシエーションinitiation〕 လူကြီးဖြစ်ကြောင်း အခမ်းအနား

⑥ モラトリアムmoratorium "တာဝန် ခဏ ဆိုင်းငံ့ထားတဲ့ အချိန်"

⑦ 「モラトリアムmoratorium人間にんげん」の例れい Tutorial ကနေ မထွက်ချင်တဲ့လူ

青年期せいねんきとは

① 青年期せいねんきの延長えんちょう ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် ရှည်လာတယ်

② 青年期せいねんきの特徴とくちょう ဆယ်ကျော်သက်ရဲ့ ထူးခြားချက် ၆ ခု

③ 青年期せいねんきの人間関係にんげんかんけい ချစ်လည်းချစ်၊ ဝေးလည်းဝေးချင်

④ パーソナリティpersonality（個性こせい） ငါ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်စရိုက်

⑤ エリクソンEriksonのライフサイクルlife cycle ဘဝရဲ့ လှေကား ၈ ထစ်

自己じこの理解りかい

① マズローMaslowの欲求階層説よっきゅうかいそうせつ လိုချင်မှု ပိရမစ် ၅ ထပ်

② 劣等れっとうコンプレックスcomplex "ငါ မတော်ဘူး" ခံစားချက်

③ 欲求不満よっきゅうふまんと葛藤かっとう မရလို့ စိတ်တို / ရွေးမရလို့ ခေါင်းကိုက်

折おり合あいのつけ方かた

① 欲求不満よっきゅうふまんや葛藤かっとうの解消かいしょう စိတ်ညစ်ရင် ဘာလုပ်လဲ

② 防衛機制ぼうえいきせい９つ စိတ်ရဲ့ ဒိုင်း ၉ ခု

③ 精神分析学せいしんぶんせきがく — フロイトFreudの氷山ひょうざん စိတ်ဟာ ရေခဲတောင်

④ ユングJungの研究けんきゅう ကမ္ဘာ့လူတိုင်း မျှဝေတဲ့ မသိစိတ်

人物じんぶつカード

確認かくにん問題もんだい