1ဈေးထဲက အံ့ဩစရာ
ဈေးထဲမှာ သရက်သီး ရောင်းတဲ့ အဒေါ်တစ်ယောက် ရှိတယ် ။ သူ တစ်လုံး ၅၀၀ ကျပ် ခေါ်ကြည့်တယ် ။ ဘယ်သူမှ မဝယ်ဘူး ။ ၃၀၀ လျှော့တယ် ။ နည်းနည်း ရောင်းရတယ် ။ ၂၀၀ လျှော့လိုက်တော့ မွန်းတည့်မတိုင်ခင် ကုန်သွားတယ် ။
ဘယ်သူကမှ 「၂၀၀ ဖြစ်ရမယ်」 လို့ အမိန့်မပေးဘူး ။ ဒါပေမဲ့ ဈေးက အလိုလို အဲဒီနေရာ ရောက်သွားတယ် ။ ဒီအံ့ဩဖွယ် ယန္တရားကို 市場メカニズムMarket mechanism လို့ ခေါ်တယ် ။
2မျဉ်းကွေး နှစ်ခုပဲ — ဒါပဲ သိရင် ရပြီ
D（需要・အနီ）က ညာဘက်ဆင်း（ဈေးကြီးရင် ဝယ်နည်း）、S（供給・အစိမ်း）က ညာဘက်တက်（ဈေးကြီးရင် ရောင်းများ）။ ဖြတ်တဲ့နေရာက 均衡価格 P။ ဒီပုံတစ်ပုံကို မှတ်ထားရင် 第3講 ရဲ့ ဂရပ်မေးခွန်းအားလုံး ဖြေနိုင်သည်။需要Demand
ဝယ်ချင်တဲ့ပမာဏ
ဈေးကြီး → ဝယ်သူ နည်း
ဒါကြောင့် မျဉ်းက ညာဘက် ဆင်း ↘
供給Supply
ရောင်းချင်တဲ့ပမာဏ
ဈေးကြီး → ရောင်းသူ များ
ဒါကြောင့် မျဉ်းက ညာဘက် တက် ↗
မျဉ်းနှစ်ခု ဖြတ်တဲ့နေရာမှာ ဝယ်လိုအားနဲ့ ရောင်းလိုအား တူညီသွားတယ် ။ အဲဒီအမှတ်က 均衡価格Equilibrium price ။ အဲဒီအချိန်မှာ ပစ္စည်းတွေ ပိုမကျန် ၊ မလိုအပ်ဘဲ မလိုအပ်ဘူး — 資源の最適配分Optimal allocation of resources ရတယ် လို့ ဆိုတယ် ။
ဈေးက မြင့် လွန်းရင်
超過供給 ရောင်းမကုန် → ဈေး ကျ ↓
▶ဈေးက နိမ့် လွန်းရင်
超過需要 ပစ္စည်းမလုံလောက် → ဈေး တက် ↑
မှတ်နည်းဒီပြန်ညှိပေးတဲ့ စွမ်းအားကို 価格の自動調節機能Automatic price adjustment လို့ခေါ်တယ် ။ အဒေါ်လည်း မသိ ၊ ဝယ်သူလည်း မသိ ၊ ဒါပေမဲ့ အလုပ်လုပ်နေတယ် ။ ဒါက アダム・スミス ပြောခဲ့တဲ့ 「見えざる手」 ပါပဲ ။
3ဆန် နဲ့ ငါးရှဉ့် — ဘာကွာလဲ
ဆန်ဈေး နှစ်ဆတက်ရင် မင်း ထမင်း မစားတော့ဘူးလား ? စားရဦးမှာပဲ ။ ဒါပေမဲ့ ငါးရှဉ့်ဈေး နှစ်ဆတက်ရင် ? မစားတော့ဘူး ။
ဒီကွာခြားမှုကို 価格の弾力性Price elasticity လို့ ခေါ်တယ် ။ မဖြစ်မနေ လိုအပ်တဲ့ 生活必需品Necessities က ကြိုးတန်းလန်း မဆွဲနိုင် (弾力性 小) ။ ဇိမ်ခံပစ္စည်း ぜいたく品Luxury goods က ကောင်းကောင်း ဆွဲလို့ရ (弾力性 大) ။
4ဒါပေမဲ့ တစ်ခါတလေ ဈေးကွက်က ရှုံးတယ်
ဒီလောက်ကောင်းတဲ့ စနစ်လည်း အမြဲ အလုပ်မလုပ်ဘူး ။ အလုပ်မလုပ်တဲ့အခါကို 市場の失敗Market failure လို့ ခေါ်တယ် ။ ငါးမျိုး ရှိတယ် ။
独占・寡占
ကုမ္ပဏီ တစ်ခု/နည်းနည်းက ဈေးကို ကိုယ်တိုင် သတ်မှတ်လိုက်တယ်
自然独占
လျှပ်စစ် ၊ ရေ ၊ ရထား — ပိုက်လိုင်းတွေ နှစ်ထပ် သွယ်လို့ မဖြစ်ဘူး ၊ ဒါကြောင့် တစ်ခုတည်း ဖြစ်သွားတယ်
公共財
မီးသတ် ၊ ရဲ ၊ လမ်း — ပိုက်ဆံမပေးသူကို ပိတ်ထားလို့ မရဘူး (フリーライダーFree rider ပြဿနာ)
情報の非対称性
ကားရောင်းသူက ကားအကြောင်း သိတယ် ၊ ဝယ်သူက မသိဘူး
外部不経済
စက်ရုံက ညစ်ညမ်းရေ စွန့်တယ် ၊ ဒါပေမဲ့ ဒီကုန်ကျစရိတ်ကို ဈေးထဲ မထည့်ဘူး
ဒီငါးခု ဖြစ်တဲ့အခါ အစိုးရ ဝင်ရတယ် ။ ဒါက သင်ခန်းစာ ၆ (財政) နဲ့ တိုက်ရိုက် ချိတ်ဆက်နေတယ် ။
5ကုမ္ပဏီကြီးတွေ လက်တွဲလိုက်ရင်
ပုံသဏ္ဌာန်နဲ့ မှတ်ပါ — カルテル=အက္ခရာ ၃ လုံး ခွာနေတယ်（သဘောတူညီချက်သာ）、トラスト=အားလုံး စုပေါင်း ဝိုင်းတစ်ခု（ပေါင်းစည်း）、コンツェルン=အထက်အောက် ပိရမစ်（ထိန်းချုပ်）။ဈေးကွက်မှာ ကုမ္ပဏီတွေ ယှဉ်ပြိုင်ရင် စားသုံးသူ အကျိုးရှိတယ် ။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ လက်တွဲလိုက်ရင် ? ဈေးကို တူညီစွာ တင်လိုက်ရင် စားသုံးသူ ဘယ်သွားမလဲ ?
ဒါကြောင့် ဂျပန်မှာ ၁၉၄၇ ခုနှစ် 独占禁止法Antimonopoly Act ထုတ်ပြီး ၊ 公正取引委員会Fair Trade Commission ဆိုတဲ့ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့လိုက်တယ် ။
မှတ်နည်းပုံသဏ္ဌာန်နဲ့ မှတ်ပါ — カルテル = သီးခြားစီ ရှိပြီး စာချုပ်ပဲ ချုပ် ။ トラスト = အကုန် ပေါင်းစည်း တစ်ခုတည်း ။ コンツェルン = 持株会社 က အပေါ်ကနေ ထိန်းချုပ် (စစ်မတိုင်မီ 財閥) ။
黒板まとめ — ဘုတ်ပြင်ပေါ်က အနှစ်ချုပ်
- 需要曲線 = ညာဆင်း ↘ ၊ 供給曲線 = ညာတက် ↗ ။ ဖြတ်မှတ် = 均衡価格 ။
- 弾力性 — ဆန် ၊ နို့ ၊ ဥ = သေး ။ ငါးရှဉ့် = ကြီး ။
- 市場の失敗 ၅ မျိုး ။ 公共財 ရဲ့ ပြဿနာ = フリーライダー ။
- 独占禁止法 = ၁၉၄၇ ၊ စောင့်ကြည့်သူ = 公正取引委員会 ။
- カルテル = 協定 ၊ トラスト = 合併 ၊ コンツェルン = 支配 ။