国際経済②
ချမ်းသာတဲ့ မြောက်ဘက် ၊ ဆင်းရဲတဲ့ တောင်ဘက်
1မြေပုံကို ကြည့်လိုက်ရင် ထူးဆန်းတယ်
ကမ္ဘာ့မြေပုံပေါ်မှာ ချမ်းသာတဲ့ နိုင်ငံတွေကို အနီရောင် ခြယ်ကြည့်ပါ ။ အများစုက မြောက်ဘက်ခြမ်း မှာ ။ ဆင်းရဲတဲ့ နိုင်ငံတွေက တောင်ဘက်ခြမ်း မှာ ။ ဒါကြောင့် ဒီပြဿနာကို 南北問題North–South problem လို့ ခေါ်တယ် (၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ ပေါ်လာ) ။
ဘာကြောင့်လဲ ? အဓိကအကြောင်းရင်းက ကိုလိုနီစနစ် ။ ဥရောပနိုင်ငံတွေက သူတို့ ကိုလိုနီကို 「ကုန်ကြမ်းထုတ်ပေးတဲ့ နေရာ」 အဖြစ်ပဲ ထားခဲ့တယ် ။ ကော်ဖီပဲ ၊ ဒါမှမဟုတ် ရာဘာပဲ ၊ ဒါမှမဟုတ် ကြေးနီပဲ ။
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးတောင် ဒီဖွဲ့စည်းပုံက မပျောက်ဘူး ။ ကုန်ကြမ်း တစ်မျိုးတည်းကို မှီခိုနေရတဲ့ စီးပွားရေးကို モノカルチャー経済Monoculture economy လို့ ခေါ်တယ် ။ ဒီဈေးက ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်အလိုက် အတက်အကျ ပြင်းထန်လို့ နိုင်ငံရေး ၊ လူနေမှု အားလုံး မတည်ငြိမ်ဘူး ။
2「အကူအညီ မလိုဘူး ။ ကုန်သွယ်ခွင့် ပေးပါ」
၁၉၆၄ ခုနှစ် ။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတွေ စုပြီး UNCTADUN Conference on Trade and Development ဖွဲ့လိုက်တယ် ။ အတွင်းရေးမှူးချုပ် プレビッシュRaúl Prebisch တင်သွင်းတဲ့ အစီရင်ခံစာထဲက ဆောင်ပုဒ်က သမိုင်းဝင်သွားတယ် —
「援助よりも貿易を」
「အကူအညီ ပေးတာထက် ကုန်သွယ်ခွင့် ပေးပါ」 — Trade, not aid
ဆိုလိုတာက — 「ငါတို့ကို သနားစရာလို မဆက်ဆံပါနဲ့ ။ ငါတို့ ကုန်ပစ္စည်းကို မင်းတို့ဈေးကွက်ထဲ ဝင်ခွင့်ပေးပါ ။ မျှတတဲ့ဈေး ပေးပါ」 ။ ဒီအတွေးက ယနေ့ခေတ် フェアトレードFair trade ရဲ့ အမြစ်ပါပဲ ။
၁၉၇၃ ရေနံအကျပ်အတည်းမှာ ရေနံထွက်နိုင်ငံတွေက ကမ္ဘာကို လှုပ်နိုင်မှန်း သိသွားတယ် ။ နောက်တစ်နှစ် ၁၉၇၄ မှာ ကုလသမဂ္ဂက NIEONew International Economic Order ကြေညာစာတမ်း အတည်ပြုတယ် — 「ကိုယ့်မြေက သယံဇာတက ကိုယ့်ဟာ」 ။
3တောင်ဘက်ချင်းလည်း ကွာသွားတယ်
၁၉၇၀–၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ ထူးဆန်းတာတစ်ခု ဖြစ်တယ် ။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံ အချင်းချင်းကြားမှာ ကွာဟမှု ကြီးလာတယ် — 南南問題South–South problem ။
ဒီနှစ်ခုရဲ့ ကွာခြားချက်က စိတ်ဝင်စားစရာ သင်ခန်းစာပါ — အတွင်းကို ကြည့်တဲ့ မဟာဗျူဟာ နဲ့ အပြင်ကို ကြည့်တဲ့ မဟာဗျူဟာ ။
ယနေ့ခေတ်မှာ BRICSBrazil, Russia, India, China, South Africa လို နိုင်ငံကြီးတွေ ထွန်းကားလာတယ် ။ တစ်ဖက်မှာ LDCLeast Developed Countries လို့ ခေါ်တဲ့ အဆင်းရဲဆုံး နိုင်ငံ ၄၆ နိုင်ငံ ကျန်နေဆဲ ။
4ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုတာ ပိုက်ဆံပဲလား ?
အိန္ဒိယပညာရှင် アマルティア・センAmartya Sen က မေးခွန်းတစ်ခု မေးတယ် — 「လူတစ်ယောက် ချမ်းသာတယ် ဆိုတာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ ?」
သူ့အဖြေက — ဝင်ငွေ မဟုတ်ဘူး ။ 「အဲဒီလူ ဘာတွေ လုပ်နိုင်လဲ ၊ ဘာဖြစ်နိုင်လဲ」 ဆိုတာပဲ အရေးကြီးတယ် ။ စာဖတ်တတ်ဖို့ ၊ ကျန်းမာဖို့ ၊ ရွေးချယ်ခွင့်ရှိဖို့ ။ ဒီအတွေးကို 潜在能力Capability လို့ ခေါ်တယ် ။
သူ ၁၉၉၈ မှာ အာရှသားထဲက ပထမဆုံး နိုဘယ်စီးပွားရေးဆု ရတယ် ။ သူ့အတွေးကနေ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ 人間開発指数HDI ပေါ်လာတယ် ။
5ဂျပန်က ဘာလုပ်နေလဲ
ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံအစိုးရက ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံကို ပေးတဲ့ အကူအညီကို ODAOfficial Development Assistance လို့ ခေါ်တယ် ။ အခမဲ့အချိုး (グラント・エレメントGrant element) ၂၅% အထက် ဖြစ်မှ ODA လို့ ခေါ်လို့ရတယ် ။
ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ပစ်မှတ်က တစ်နိုင်ငံရဲ့ GNI ရဲ့ ၀.၇% ။ ဂျပန်က ပမာဏအားဖြင့် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း (၃ ဆုံးခန့်) ဒါပေမဲ့ GNI နဲ့ ယှဉ်ရင် နည်းတယ် ။
ဂျပန် ODA ရဲ့ လက္ခဏာက — အခမဲ့ထက် 円借款Yen loans (အတိုးနဲ့ ချေး) က များတယ် ၊ အာရှနိုင်ငံတွေ အဓိက ၊ လမ်း ၊ ဆိပ်ကမ်း ၊ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ စတဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံဘက် ဦးစားပေးတယ် ။
ဒါပေမဲ့ အကောင်းဆုံး အသိအမှတ်ပြုခံရတာက ပိုက်ဆံ မဟုတ်ဘူး — 青年海外協力隊JOCV ။ လူငယ်တွေ ကိုယ်တိုင် သွားပြီး ကျေးရွာတွေမှာ နေရင်း သင်ပေးတာ ။ ဒါကို 「顔の見える援助」 (မျက်နှာ မြင်ရတဲ့ အကူအညီ) လို့ ခေါ်တယ် ။
- 南北問題 = ၁၉၆၀ ပြည့်လွန် ။ 世界人口の ၈ ပုံ ၈ ပုံနီးပါး က ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံ ။
- UNCTAD ၁၉၆၄ = 「援助よりも貿易を」 / ၁၉၆၈ = 「援助も貿易も」 ။
- NIEO = ၁၉၇၄ (第一次石油危機 ၏ နောက်နှစ်) ။
- アジアNIES = 輸出志向 ✓ / 中南米NIES = 輸入代替 → 累積債務 ။
- アマルティア・セン = 潜在能力 ・ ၁၉၉၈ ノーベル賞 ။
- ODA 目標 = GNI比 0.7% ။ 青年海外協力隊 =「顔の見える援助」 ။