第10講
社会保障
လူမှုဖူလုံရေး — ပြုတ်ကျရင် ခံပေးမယ့် ပိုက်ကွန်
မင်း ရုတ်တရက် ဖျားသွားရင် ? အလုပ်ပြုတ်ရင် ? အိုလာရင် ? ဘယ်သူ ကူမလဲ ?
1အင်္ဂလန်က စတယ် — ၄၀၀ နှစ်ကြာ ခရီး
လူ့အဖွဲ့အစည်းက အရင်က ဆင်းရဲသားကို 「သနားလို့ ပေးတာ」 လို့ ယူဆတယ် ။ ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ 「အခွင့်အရေးတစ်ခု」 ဖြစ်လာတယ် ။ ဒီအတွေးပြောင်းလဲမှုက ၄၀၀ နှစ်လောက် ကြာခဲ့တယ် ။
၁၆၀၁
エリザベス救貧法Elizabethan Poor Law (အင်္ဂလန်) — ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး 公的扶助
၁၈၈၃
ビスマルクBismarck ရဲ့ 疾病保険法Sickness Insurance (ဂျာမနီ) — ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး 社会保険
၁၉၁၉
ワイマール憲法Weimar Constitution — 社会権 ကို ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းပုံထဲ ထည့်
၁၉၃၅
社会保障法Social Security Act (အမေရိကန်) — 「社会保障」 ဆိုတဲ့ စကားလုံး ပထမဆုံး အသုံးပြု
၁၉၄၂
ベバリッジ報告Beveridge Report (အင်္ဂလန်) — 「ပုခက်မှ သင်္ချိုင်းအထိ」
မှတ်နည်း「世界初」 မေးခွန်းတွေ — 公的扶助 = エリザベス救貧法 ၊ 社会保険 = ビスマルク ။ ဒီနှစ်ခု မမှားစေနဲ့ ။
2နိုင်ငံတိုင်း ပုံစံ မတူဘူး
租税中心型
အင်္ဂလန် ・ စကင်ဒီနေးဗီးယား
အခွန်နဲ့ လုပ်တယ် ။ နိုင်ငံသားတိုင်း တန်းတူ
အခွန် ကြီးတယ် ၊ ဒါပေမဲ့ အားလုံး ခံစားခွင့်ရ
社会保険料中心型
ဂျာမနီ ・ ပြင်သစ် ・ အီတလီ
ပရီမီယံနဲ့ လုပ်တယ် ။ ဝင်ငွေအလိုက် အလွှာခွဲ
ဗစ်စမတ်ရဲ့ အမွေ
市場重視型
အမေရိကန်
ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး ။ ပုဂ္ဂလိကအာမခံ အဓိက
၂၀၁၀ オバマケアObamacare နဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြင်
ဂျပန်က ? — ရောနှောစနစ် ။ အခွန်လည်း သုံး ၊ ပရီမီယံလည်း ယူ ။ ဒါကြောင့် မျိုးဆက်အကြား မမျှတမှုတွေ ပေါ်လာတယ် ။
3မဏ္ဍိုင် ၄ တိုင် — ဒီတစ်ပုံ မှတ်ရင် ရပြီ
ခေါင်မိုးကို ထောက်ထားတဲ့ တိုင် ၄ တိုင်။ အောက်ခြေကို ကြည့်ပါ — အလယ်က 社会保険 တစ်ခုတည်းသာ အနီရောင်（ပရီမီယံပေးရ）、ကျန် ၃ ခုက အစိမ်းရောင်（အစိုးရငွေအပြည့်）။ဂျပန်ရဲ့ လူမှုဖူလုံရေးက တိုင် ၄ တိုင်နဲ့ ထောက်ထားတဲ့ အမိုးတစ်ခု ။ အရေးကြီးဆုံးက — ဘယ်ဟာက ပိုက်ဆံထည့်ရပြီး ဘယ်ဟာက မထည့်ရလဲ ဆိုတာပါ ။
公的扶助Public assistance
生活保護 အဓိက ။ အစိုးရငွေ ၁၀၀% ။ အမျိုးအစား ၈ မျိုး
社会保険Social insurance
医療・年金・雇用・労災・介護 ၅ မျိုး ။ ပရီမီယံ ပေးရတယ် ။ မဖြစ်မနေ ဝင်ရမယ်
社会福祉Social welfare
ကလေး ၊ သက်ကြီး ၊ မသန်စွမ်း ဝန်ဆောင်မှု ။ အစိုးရငွေ ၁၀၀%
公衆衛生Public health
ကာကွယ်ဆေး ၊ ကူးစက်ရောဂါ ၊ ရေဆိုးစနစ် ။ အစိုးရငွေ ၁၀၀%
မှတ်နည်း၄ ခုထဲမှာ 社会保険 တစ်ခုတည်းသာ ပရီမီယံ ပေးရတယ် ။ ကျန် ၃ ခုက အစိုးရငွေ အပြည့် ။ ဒါ အမေးအများဆုံး ။
4社会保険 ၅ ခု — အသေးစိတ်က ဒီမှာ ကွဲတယ်
医療保険Health insurance
ကိုယ်တိုင်ကျခံ ၃ ပုံ ၁ ပုံ ။ ၇၅ နှစ်အထက် = 後期高齢者医療制度
年金保険Pension
国民年金 = ၂၀ နှစ်မှ ၆၀ နှစ် နိုင်ငံသားတိုင်း မဖြစ်မနေ
雇用保険Employment insurance
အလုပ်လက်မဲ့ ခံစားခွင့် ။ ၁၉၇၄ မတိုင်မီက 失業保険
労災保険Workers' accident
အလုပ်ရှင်က ပရီမီယံ အပြည့် ပေးရတယ် ← အမေးအများဆုံး
介護保険Long-term care
၂၀၀၀ စတင် ။ ၄၀ နှစ်အထက် ပေးရ ။ စီမံသူ = မြို့နယ်အဆင့်
မှတ်နည်းဂဏန်းတွေ — 介護保険 = ၂၀၀၀ ・ ၄၀ နှစ် ၊ 後期高齢者 = ၂၀၀၈ ・ ၇၅ နှစ် ၊ 国民皆保険・皆年金 = ၁၉၆၁ ၊ 福祉元年 = ၁၉၇၃ ။
5ဒါပေမဲ့ ပိုက်ကွန်က ပြဲနေပြီ
အောက်က လူဝိုင်းအရေအတွက် လျော့သွားတာကို ကြည့်ပါ — အများ → ၃ ဦး → ၁ ဦး။ ဒါက ဂျပန်၏ လူငယ်နည်း သက်ကြီးများ ပြဿနာ။ အမည် ၃ ခုကို ပုံနှင့်တွဲမှတ်ပါ။ပြဿနာက ရိုးရှင်းတယ် — ထောက်ပံ့သူ နည်းလာပြီး ခံစားသူ များလာတယ် ။
ပင်စင်စနစ်ကို ကြည့်ရအောင် ။ အရင်က 「ကိုယ်စုထားတာ ကိုယ်ပြန်ယူ」 (積立方式Funded) လို့ ထင်ကြတယ် ။ ဒါပေမဲ့ တကယ်က 「ယခုလုပ်နေသူတွေက ယခုသက်ကြီးတွေကို ကျွေးနေတာ」 (賦課方式Pay-as-you-go) ။
ဒါဆို လုပ်သူ နည်းသွားရင် ? ပုံထဲက လူတွေ လျော့သွားတာကို ကြည့်ပါ — အများနဲ့ ထမ်း → ၃ ယောက်နဲ့ ထမ်း → ၁ ယောက်နဲ့ ထမ်း ။
ဂဏန်းတွေက ရင်လေးစရာ — 合計特殊出生率Total fertility rate က လူဦးရေ ထိန်းဖို့ ၂.၀၇ လိုပေမဲ့ ၂၀၂၃ မှာ ၁.၂၀ ပဲ ရှိတယ် ။ ၆၅ နှစ်အထက် အချိုးက ၂၉% — ကမ္ဘာမှာ အမြင့်ဆုံး ။
ဖြေရှင်းနည်း အသစ်တွေ ဆွေးနွေးနေကြတယ် — လူတိုင်းကို အနိမ့်ဆုံးဝင်ငွေ တစ်ပြေးညီ ပေးတဲ့ ベーシック・インカムBasic income ၊ အလုပ်လုပ်နိုင်သူကို အလုပ်လုပ်ခိုင်းတဲ့ ワークフェアWorkfare ။ ဘယ်ဟာ မှန်လဲ ဆိုတာ ကမ္ဘာက အဖြေ မရှိသေးဘူး ။
エリザベス一世
Elizabeth I
イギリス ・ 1601年
エリザベス救貧法 — 世界初の公的扶助 ဆင်းရဲသားကူညီရေးဥပဒေ — ကမ္ဘာ့ပထမ
ビスマルク
Otto von Bismarck
ドイツ ・ 1883年
疾病保険法 — 世界初の社会保険 ရောဂါအာမခံဥပဒေ — ကမ္ဘာ့ပထမ လူမှုအာမခံ
ベバリッジ
William Beveridge
イギリス ・ 1942年
ベバリッジ報告 — 「ゆりかごから墓場まで」 ဘီဗာရစ်ချ်အစီရင်ခံစာ — 「ပုခက်မှ သင်္ချိုင်းအထိ」
黒板まとめ — ဘုတ်ပြင်ပေါ်က အနှစ်ချုပ်
- 世界初 — 公的扶助 = エリザベス救貧法(၁၆၀၁) ၊ 社会保険 = ビスマルク(၁၈၈၃) ။
- 四つの柱 — 社会保険 だけ 保険料 ၊ ကျန် ၃ ခု 全額公費 ။
- 労災保険 = 事業主が全額負担 ။
- 国民年金 = ၂၀〜၆၀ 歳 ၊ 介護保険 = ၂၀၀၀ 年・၄၀ 歳〜 ၊ 後期高齢者 = ၇၅ 歳〜 ။
- 年金は 事実上 賦課方式 ။ 合計特殊出生率 ၂၀၂၃ = 1.20 ။