第5講
金融
ငွေကြေးလောက — ဘဏ်တွေ တကယ် ဘာလုပ်နေလဲ
ဘဏ်ထဲ ငွေ ၁၀၀ သိန်း အပ်ထားရင် ၊ ဘဏ်ခန်းထဲမှာ ၁၀၀ သိန်း ရှိနေလား ? မရှိဘူး ။
1ငွေဆိုတာ ဘာလုပ်ပေးလဲ
ငွေမရှိတဲ့ခေတ်မှာ ကြက်တစ်ကောင်နဲ့ ဖိနပ်တစ်ရံ လဲရတယ် ။ ဒါပေမဲ့ ဖိနပ်သမားက ကြက် မလိုချင်ရင် ? အလုပ်မဖြစ်တော့ဘူး ။ ဒါကြောင့် အားလုံး လက်ခံတဲ့ အရာ တစ်ခု လိုလာတယ် — ငွေ ။
価値尺度Measure of value
ဘယ်လောက်တန်လဲ တိုင်းပေးတယ်
価値貯蔵Store of value
သိမ်းထားလို့ရတယ် (ကြက်က ပုပ်သွားမယ်)
交換手段Medium of exchange
လဲလှယ်ဖို့ ကြားခံ
支払手段Means of payment
ကြွေးဆပ်ဖို့
ဂျပန်မှာ စက္ကူငွေ (日本銀行券) ကို ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်တယ် ။ အကြွေစေ့ (硬貨) ကိုတော့ အစိုးရ က ထုတ်တယ် ။ ဒီနှစ်ခု ထုတ်သူ မတူဘူး — မေးတတ်တယ် ။
မှတ်နည်း準通貨Quasi-money = 定期預金Time deposit ။ ချက်ချင်း မထုတ်နိုင်ဘူး ၊ ဖျက်မှ ရတယ် ။ ဒါကြောင့် 「準」 (တစ်ပိုင်း) ။
2ငွေရှာနည်း သုံးမျိုး — ဒီသုံးခု မမှားစေနဲ့
自己金融
ကိုယ့်ငွေ
内部留保 ・ 減価償却積立金
直接金融Direct finance
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူဆီက တိုက်ရိုက်
株式 ・ 社債
ဘဏ် မပါဘူး
間接金融Indirect finance
ဘဏ်ကို ကြားခံပြီး
ဘဏ်ချေးငွေ
ဂျပန် 高度経済成長 ခေတ်က ဒါ အဓိက
မှတ်နည်း「直接」 ဆိုတာ ဘဏ်မပါဘဲ တိုက်ရိုက် ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် ။ 株式・社債 = 直接 ၊ 借り入れ = 間接 ။
3ဘဏ်ရဲ့ လှည့်ကွက် — ငွေက ပွားသွားတယ်
ဘဏ်တစ်ခုက အပ်ငွေ→ချေးငွေ→ပြန်အပ်→ထပ်ချေး လုပ်ရင်း မူလ ၁၀၀ သိန်းက ၁၀၀၀ သိန်းအထိ ကြီးသွားသည်။ ဒါက 信用創造။ ဖော်မြူလာက အောက်ဆုံးအဝါရောင်ဘောင်ထဲမှာ။အခု အစပိုင်းက မေးခွန်းကို ပြန်ဖြေရအောင် ။ မင်း A ဘဏ်မှာ ၁၀၀ သိန်း အပ်လိုက်တယ် ။ ဘဏ်က ဘာလုပ်လဲ ?
လူတိုင်း တစ်ပြိုင်တည်း ငွေလာထုတ်မှာ မဟုတ်မှန်း ဘဏ်က သိတယ် ။ ဒါကြောင့် နည်းနည်းလေးပဲ (支払準備率Reserve ratio ၊ ဥပမာ ၁၀%) သိမ်းထားပြီး ကျန် ၉၀ သိန်းကို တစ်ယောက်ယောက်ကို ချေးလိုက်တယ် ။
ချေးခံရသူက အဲဒီ ၉၀ သိန်းနဲ့ ပစ္စည်းဝယ်တယ် ။ ရောင်းသူက အဲဒီငွေကို B ဘဏ်မှာ အပ်တယ် ။ B ဘဏ်က ၉ သိန်း သိမ်းပြီး ၈၁ သိန်း ထပ်ချေးတယ် ။ … ဒီလိုနဲ့ ထပ်ခါထပ်ခါ ။
အပ်ငွေ စုစုပေါင်း = မူလငွေ × (၁ ÷ 支払準備率) = ၁၀၀ × ၁၀ = ၁၀၀၀ သိန်း
မူလ ၁၀၀ သိန်းက ၁၀၀၀ သိန်း ဖြစ်သွားတယ် ။ ဘယ်သူမှ ငွေမပုံနှိပ်ဘဲနဲ့ ။ ဒါကို 信用創造Credit creation လို့ ခေါ်တယ် ။
ဒါပေမဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်လည်း ဖြစ်နိုင်တယ် ။ လူတွေ ကြောက်ပြီး တစ်ပြိုင်နက် ငွေလာထုတ်ရင် ဘဏ် ပြိုတယ် — ဒါကို 取り付け騒ぎBank run လို့ ခေါ်တယ် ။ ဒါကြောင့်ပဲ ဘဏ်လုပ်ငန်းမှာ 「ယုံကြည်မှု」 က အသက်ပါ ။
4日本銀行 — မျက်နှာ ၃ ခုရှိတဲ့ ဘဏ်
日本銀行Bank of Japan (၁၈၈၂ တည်ထောင်) က သာမန်ဘဏ် မဟုတ်ဘူး ။ မင်းက ဒီဘဏ်မှာ စာရင်းဖွင့်လို့ မရဘူး ။ သူ့ဖောက်သည်က အစိုးရ နဲ့ ဘဏ်တွေ ပဲ ။
発券銀行
စက္ကူငွေကို တစ်ဦးတည်း ထုတ်ခွင့်ရှိသူ
政府の銀行
နိုင်ငံတော်ငွေ သိမ်းပေး ၊ 国債 ထုတ်ရေး ကိုယ်စားလုပ်
銀行の銀行
ဘဏ်တွေကို ချေးတယ် ။ အကျပ်အတည်းမှာ 「နောက်ဆုံး ချေးသူ」
မှတ်နည်း投資銀行 (investment bank) က မဟုတ်ဘူး ။ ဒါ အမေးအမြဲပါတဲ့ ထောင်ချောက် ။
5ဗဟိုဘဏ်က စီးပွားရေးကို ဘယ်လို မောင်းလဲ
မှတ်နည်း — 「買う」＝ ငွေထုတ်ပေး ＝ ငွေများလာ ＝ 緩和、「売る」＝ ငွေပြန်သိမ်း ＝ ငွေနည်းသွား ＝ 引き締め။ ဒီတစ်ကြောင်းပဲ မှတ်ထားပါ။ဗဟိုဘဏ်မှာ ဂီယာ တစ်ခုပဲ ရှိတယ် — ဈေးကွက်ထဲက ငွေပမာဏ ။ ဒါကို 公開市場操作Open market operation နဲ့ ထိန်းတယ် ။
買いオペBuying operation
ဗဟိုဘဏ်က စာချုပ် ဝယ် တယ်
→ ဈေးကွက်ထဲ ငွေ ထွက်သွား → ငွေများလာ
→ အတိုးနှုန်း ကျ → 金融緩和Easing
စီးပွားရေး ဆိုးချိန်မှာ လုပ်တယ်
売りオペSelling operation
ဗဟိုဘဏ်က စာချုပ် ရောင်း တယ်
→ ဈေးကွက်ထဲက ငွေ ပြန်စုပ် → ငွေနည်းသွား
→ အတိုးနှုန်း တက် → 金融引き締めTightening
ဖောင်းပွချိန်မှာ လုပ်တယ်
မှတ်နည်းတစ်ကြောင်းတည်း မှတ်ပါ — 「ဝယ် = ငွေထုတ်ပေး = 緩和」 ၊ 「ရောင်း = ငွေပြန်သိမ်း = 引き締め」 ။
အရင်က 公定歩合 နဲ့ 預金準備率 ကိုလည်း သုံးခဲ့တယ် ။ ဒါပေမဲ့ 公定歩合 က ၁၉၉၄ ကတည်းက ၊ 預金準備率 က ၁၉၉၁ ကတည်းက မသုံးတော့ဘူး ။ ယနေ့ 主役 က 公開市場操作 တစ်ခုတည်း ။
6ဂျပန်ငွေကြေးလောကရဲ့ ဒဏ်ရာ
၁၉၉၁
バブル崩壊The bubble bursts — ဘဏ်တွေမှာ ပြန်မရတော့တဲ့ ချေးငွေ (不良債権Bad loans) တောင်ပုံရာပုံ
၁၉၉၆
金融ビッグバンFinancial Big Bang — 橋本龍太郎 အစိုးရ ၊ ဆောင်ပုဒ် 「フリー・フェア・グローバル」
၁၉၉၇
アジア通貨危機Asian currency crisis — ထိုင်းနိုင်ငံက စတယ်
၂၀၀၀
金融庁Financial Services Agency ဖွဲ့စည်း
၂၀၀၅
ペイオフPayoff အပြည့်အဝ စတင် — ဘဏ်ပြိုရင် အရင်း ၁၀၀၀ 万円 နဲ့ အတိုး အထိသာ အာမခံ
၂၀၀၈
リーマン・ショックLehman Shock — အမေရိကန်က စတဲ့ ကမ္ဘာ့ငွေကြေး အကျပ်အတည်း
黒板まとめ — ဘုတ်ပြင်ပေါ်က အနှစ်ချုပ်
- 現金通貨 — စက္ကူ = 日銀 ထုတ် ၊ အကြွေ = 政府 ထုတ် ။
- 準通貨 = 定期預金 ။
- 株式・社債 = 直接金融 ၊ 借り入れ = 間接金融 ။
- 信用創造 = 本源的預金 × (1 ÷ 支払準備率) ။
- 日銀 ၃ မျက်နှာ = 発券 ・ 政府の ・ 銀行の ။ (投資銀行 မဟုတ်)
- ယနေ့ အဓိက မူဝါဒ = 公開市場操作 ။ 買いオペ=緩和 ၊ 売りオペ=引き締め ။