1အစိုးရ ဘာကြောင့် လိုအပ်တာလဲ
သင်ခန်းစာ ၃ မှာ 市場の失敗 အကြောင်း ဖတ်ခဲ့တယ် မဟုတ်လား ။ မီးသတ်တပ်ကို ဘယ်ကုမ္ပဏီမှ အမြတ်အတွက် မလုပ်ဘူး ။ ဒါဆို ဘယ်သူ လုပ်မလဲ ? — အစိုးရ ။
အစိုးရရဲ့ စီးပွားရေးလှုပ်ရှားမှုကို 財政Public finance လို့ ခေါ်တယ် ။ လုပ်စရာ သုံးခုပဲ ရှိတယ် ။
資源配分の調整
ဈေးကွက်က မပေးနိုင်တဲ့ 公共財 ကို ပံ့ပိုးပေးခြင်း
所得の再分配
ချမ်းသာသူဆီက အခွန်များများယူပြီး ဆင်းရဲသူဆီ လွှဲပေးခြင်း
景気の安定化
စီးပွားရေး ပူလွန်း/အေးလွန်းရင် ချိန်ညှိပေးခြင်း
မှတ်နည်းစာမေးပွဲမှာ 「財政の三機能 မဟုတ်တာ」 ဆိုပြီး 財政の硬直化 ကို ရောထည့်တတ်တယ် ။ ဒါက လုပ်ဆောင်ချက် မဟုတ် ၊ ပြဿနာ ပါ ။
2စီးပွားရေးကို ချိန်ညှိနည်း နှစ်မျိုး
フィスカル・ポリシーFiscal policy
လူက ဆုံးဖြတ်ပြီး လုပ်တာ (裁量的)
ဆိုးချိန် → အခွန်လျှော့ ၊ ဆောက်လုပ်ရေး တိုး
ကောင်းချိန် → အခွန်တင် ၊ ဆောက်လုပ်ရေး လျှော့
ビルト・イン・スタビライザーBuilt-in stabiliser
အလိုအလျောက် အလုပ်လုပ်တာ
累進課税 + 社会保障 ကို စနစ်ထဲ ထည့်ထားလိုက်ရုံ
ဆိုးချိန် → ဝင်ငွေနည်းလို့ အခွန်နည်း ၊ အလုပ်လက်မဲ့ခံစားခွင့် တိုး → အလိုလို လှုံ့ဆော်ပေး
မှတ်နည်း「自動」 ဆိုတဲ့ စကားလုံး တွေ့တာနဲ့ = ビルト・イン・スタビライザー ။ built-in = ထည့်သွင်းပြီးသား ။
3ပိုက်ဆံအိတ်ထဲ ဘာဝင်ပြီး ဘာထွက်လဲ
၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာနှစ်မှာ ဂျပန်ရဲ့ 一般会計予算General account budget က ၁၁၄ 兆円 လောက် ။ ဂဏန်းအတိအကျထက် အစီအစဉ် က ပိုအရေးကြီးတယ် ။
歳出 အသုံးစရိတ်
① 社会保障関係費
32%
ဒီဇယားကို ကြည့်ပြီး ရင်လေးစရာ တစ်ချက် တွေ့မလား ? ဝင်ငွေရဲ့ ၃၁% က ကြွေးချေးထားတာ ။ ပြီးတော့ အသုံးစရိတ်ရဲ့ ၂၂% က ကြွေးပြန်ဆပ်ဖို့ (国債費) ။ ကြွေးနဲ့ ကြွေးဆပ်နေတာပါ ။
မှတ်နည်း「歳出မှာ ဒုတိယ များဆုံးက ဘာလဲ」 = 国債費 ။ ဒါ အမေးအမြဲပါတယ် ။ (တစ်ခုက 社会保障関係費)
4အခွန် — ဘယ်လိုကောက်ရင် မျှတလဲ
ဘယ်ဘက်（အနီ）= တိုက်ရိုက်အခွန်、ညာဘက်（အစိမ်း）= သွယ်ဝိုက်အခွန်။ 「固定資産税 က ဘယ်အခွန်လဲ」ဆိုတဲ့မေးခွန်းအတွက် — တိုက်ရိုက် ＋ ဒေသန္တရ ဆိုတာ ဒီပုံမှာ ရှာလို့ရသည်။直接税Direct tax
ဆောင်သူ = ကျခံသူ
所得税 ・ 法人税 ・ 相続税 ・ 固定資産税(地方)
ဝင်ငွေများသူ များများပေး → 累進課税Progressive
間接税Indirect tax
ဆောင်သူ ≠ ကျခံသူ
消費税 ・ 酒税 ・ たばこ税 ・ 関税
လူတိုင်း နှုန်းတူ → ဆင်းရဲသူ ပိုနာ = 逆進性Regressivity
စစ်ပြီးခေတ် ဂျပန်က အမေရိကန်ပညာရှင် シャウプCarl Shoup ရဲ့ အကြံပြုချက် (၁၉၄၉) အရ 直接税 အဓိက စနစ် ကျင့်သုံးခဲ့တယ် (၇:၃ ခန့်) ။ ဒါပေမဲ့ ၁၉၈၉ မှာ 消費税 စတင်ပြီးကတည်းက 間接税 က တိုးလာပြီး ယခု ၅၈:၄၂ ခန့် ။
မှတ်နည်းクロヨン9:6:4 ・ トーゴーサン10:5:3 — အခွန်ဌာနက ဝင်ငွေဖမ်းမိနှုန်း ။ ဘယ်မှညာ = လစာစား ＞ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း ＞ လယ်သမား ။ ဒါကြောင့် အဖမ်းမိဆုံးက လစာစားသူ ။
5国債 — အနာဂတ်ကို ချေးစားခြင်း
財政法Public Finance Act (၁၉၄၇) က အခြေခံအားဖြင့် ကြွေးမချေးရ လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားတယ် ။ ဒါပေမဲ့ ခြွင်းချက် တစ်ခု ပေးထားတယ် ။
建設国債Construction bond
၁၉၆၆ ခုနှစ်မှ စ
လမ်း ၊ တံတား စတဲ့ ပစ္စည်းကျန်တဲ့ လုပ်ငန်းအတွက်
財政法 က တရားဝင် ခွင့်ပြု ထားတယ်
赤字国債Deficit bond
၁၉၇၅ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ စစ်ပြီးခေတ် ပထမဆုံး
လစာ ၊ နေ့စဉ်သုံး — ဘာမှ မကျန်
နှစ်စဉ် 特例法 သီးသန့် ပြဋ္ဌာန်းမှ ထုတ်လို့ရ
ကြွေးများလာတဲ့အခါ ဆိုးကျိုး နှစ်ခု ပေါ်တယ် ။ ပထမ — အစိုးရက ငွေအများကြီး ချေးတော့ အတိုးနှုန်း တက်ပြီး ကုမ္ပဏီတွေ ချေးလို့ မရတော့ဘူး (クラウディングアウトCrowding out) ။ ဒုတိယ — အနာဂတ် မျိုးဆက်က ဆပ်ရတယ် ။
ကျန်းမာတဲ့ ဘဏ္ဍာရေး ဟုတ်မဟုတ် တိုင်းတဲ့ တံတိုင်းက プライマリー・バランスPrimary balance — ကြွေးနဲ့ ဆိုင်တဲ့ အပိုင်း ဖယ်ထားပြီး ဝင်ငွေနဲ့ အသုံးစရိတ် ညီရဲ့လား ဆိုတာ ။
黒板まとめ — ဘုတ်ပြင်ပေါ်က အနှစ်ချုပ်
- 財政の三機能 = 資源配分 ・ 所得再分配 ・ 景気安定化 ။ (硬直化 မပါ)
- 「自動」 = ビルト・イン・スタビライザー ။
- 歳出 ① 社会保障関係費 ② 国債費 ③ 地方交付税 ။
- 決算を検査 = 会計検査院 ။ 課税の三原則 = 公平・中立・簡素 ။
- 建設国債 = ၁၉၆၆・財政法が認める ／ 赤字国債 = ၁၉၇၅・特例法が必要 ။