1「လွတ်လပ်တဲ့ စာချုပ်」 ဆိုတဲ့ လိမ်ညာချက်
ဥပဒေအရ — အလုပ်သမားနဲ့ အလုပ်ရှင်က တန်းတူ ။ နှစ်ဦးသဘောတူမှ စာချုပ် ဖြစ်တယ် ။ မကြိုက်ရင် မလုပ်ဘဲ နေလို့ရတယ် ။
ဒါပေမဲ့ တကယ်ကော ? အလုပ်ရှင်မှာ အလုပ်လျှောက်သူ ၁၀၀ ရှိတယ် ။ မင်းမှာ ဒီအလုပ် တစ်ခုပဲ ရှိတယ် ။ 「မကြိုက်ရင် မလုပ်နဲ့」 ဆိုတဲ့ စကားက ဘယ်သူ့ဘက်မှာ အားသာလဲ ?
တုတ်တစ်ချောင်းတည်းက လက်နဲ့တောင် ကျိုးတယ် ။ ဒါပေမဲ့ တစ်စည်းတည်း စည်းလိုက်ရင် မကျိုးဘူး ။ ဒီရိုးရှင်းတဲ့ အမှန်တရားက အလုပ်သမားလှုပ်ရှားမှု တစ်ခုလုံးရဲ့ အခြေခံ ပါ ။
2ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေက ပေးထားတဲ့ လက်နက် ၃ ခု
1945・1946・1947 — တစ်နှစ်ချင်း ဆက်တိုက် ဖြစ်သည်။ 組合法（သမဂ္ဂ）→ 調整法（အငြင်းပွားမှု）→ 基準法（စံနှုန်း）။ ဒီအစဉ်လိုက်ကို မှတ်ပါ။ဂျပန်ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေ အပိုဒ် ၂၈ မှာ အလုပ်သမားတွေကို အခွင့်အရေး ၃ ရပ် အာမခံထားတယ် — 労働三権Three labour rights ။
団結権Right to organise
သမဂ္ဂ ဖွဲ့ခွင့် — တုတ်တွေကို စည်းခွင့်
団体交渉権Right to bargain
အစုအဖွဲ့နဲ့ ညှိနှိုင်းခွင့်
団体行動権Right to act
သပိတ်မှောက်ခွင့် (争議権)
အံ့ဩစရာက — သပိတ်မှောက်လို့ ကုမ္ပဏီ နစ်နာရင်တောင် အလုပ်သမားကို တရားစွဲလို့ မရဘူး ။ ဒါကို 刑事免責・民事免責Criminal and civil immunity လို့ခေါ်တယ် ။ အခွင့်အရေးကို တကယ် အသက်သွင်းပေးတာ ဒီအချက်ပါ ။
ဒီအခွင့်အရေး ၃ ခုကို ကာကွယ်ဖို့ ဥပဒေ ၃ ခု ထွက်လာတယ် ။ ခုနှစ်က ကောင်းကောင်း မှတ်လို့ရတယ် — ၄၅ ၊ ၄၆ ၊ ၄၇ တစ်နှစ်ချင်း ဆက်တိုက် ။
労働組合法
၁၉၄၅
စုပေါင်းခွင့်ကို ကာကွယ်
▶労働関係調整法
၁၉၄၆
အငြင်းပွားမှု ဖြေရှင်း
▶労働基準法
၁၉၄၇
အနိမ့်ဆုံး အခြေအနေ သတ်မှတ်
3ရန်ဖြစ်ရင် ဘယ်လို ဖြေရှင်းလဲ
သမဂ္ဂနဲ့ ကုမ္ပဏီ သဘောမတူဘူး ဆိုပါစို့ ။ 労働委員会Labour Relations Commission က ဝင်ဖြေရှင်းပေးတယ် ။ နည်းလမ်း ၃ မျိုး ရှိပြီး အားသာချက် အတိုးအလျော့ ပုံစံ ကွာတယ် ။
ဖြေရှင်းနည်း အသုံးများမှု
斡旋Conciliation
၉၅% — ကြားဝင်သူက နှစ်ဖက်စကား နားထောင်ပြီး ကိုယ်တိုင်ဖြေရှင်းဖို့ ကူညီရုံ
調停Mediation
၄% — ကော်မတီက အဖြေတစ်ခု တင်ပြ ပြီး လက်ခံဖို့ တိုက်တွန်း
仲裁Arbitration
၁% — ချမှတ်လိုက်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်က တရားဝင် ချုပ်နှောင် တယ်
မှတ်နည်းအလုပ်သမားဘက် လက်နက် = ストライキ ・ サボタージュ ・ ピケッティング ။ အလုပ်ရှင်ဘက် လက်နက်က ロックアウトLockout တစ်ခုတည်း ။ ဒါ အမေးအမြဲပါ ။
4ဂျပန်ပုံစံ အလုပ်အကိုင် ၃ ချက်
စီးပွားရေး မြင့်မားစွာ တိုးတက်ချိန်မှာ ဂျပန်က ထူးခြားတဲ့ အလုပ်အကိုင်စနစ် တစ်ခု တည်ဆောက်ခဲ့တယ် ။
終身雇用制Lifetime employment
တစ်ခါဝင်ရင် အငြိမ်းစားအထိ ။ ကုမ္ပဏီက ဝန်ထမ်းကို ကိုယ်တိုင် လေ့ကျင့်ပေး
年功序列型賃金Seniority pay
လုပ်သက်အလိုက် လစာတက် ။ ကြာကြာနေချင်စိတ် ဖြစ်စေ
企業別組合Enterprise union
သမဂ္ဂက ကုမ္ပဏီအလိုက် ဖွဲ့ ။ အနောက်နိုင်ငံက အလုပ်အကိုင်/လုပ်ငန်းအလိုက်
ဒီသုံးခုက တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ချိတ်ထားတယ် ။ ကုမ္ပဏီနဲ့ သမဂ္ဂက ရန်သူ မဟုတ်ဘဲ မိတ်ဖက် ဖြစ်သွားတယ် ။ ဒါကြောင့် 高度経済成長 ကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ခဲ့တယ် လို့ ဆိုကြတယ် ။
ဒါပေမဲ့ ပူဖောင်းပေါက်ပြီးနောက် ဒီစနစ် ပြိုလာတယ် ။ သမဂ္ဂဝင်နှုန်းက စစ်ပြီးစ ၅၀% ကနေ ယနေ့ ၂၀% အောက် ကျသွားပြီ ။ အလုပ်သမား ၄ ယောက်မှာ ၁ ယောက်ကျော် က 非正規雇用Non-regular ။
မှတ်နည်း「三大雇用慣行 မဟုတ်တာ」 = ショップ制 ။ (ショップ制 က သမဂ္ဂဝင်နည်းစနစ်ပါ)
5အမျိုးသမီးတွေရဲ့ M ပုံသဏ္ဌာန်
ဂရပ်က M အက္ခရာပုံစံ ဖြစ်နေသည်။ အလယ်က ချိုင့်သည် ကလေးမွေး/မွေးမြူချိန်တွင် အလုပ်ထွက်ခြင်း ကို ပြသည်။ ဒါကြောင့် M字カーブ ဟုခေါ်သည်။ဂျပန်အမျိုးသမီးတွေရဲ့ အလုပ်လုပ်နှုန်းကို အသက်အလိုက် ဆွဲကြည့်ရင် ထူးဆန်းတဲ့ ပုံသဏ္ဌာန် ပေါ်လာတယ် ။ အလယ်မှာ ချိုင့်နေတဲ့ M ပုံစံ ။
အဲဒီချိုင့်က ဘာလဲ ? — ကလေးမွေးပြီး အလုပ်ထွက်ရတဲ့ ကာလ ။ ကလေးကြီးမှ ပြန်ဝင်တယ် ၊ ဒါပေမဲ့ အများစုက အချိန်ပိုင်း ။ ဒါကြောင့် လစာကွာဟချက် ကြီးနေဆဲ ။
၁၉၈၅
男女雇用機会均等法Equal Employment Act ပြဋ္ဌာန်း (၈၆ စတင်)
၁၉၉၁
育児休業法 — မိဘခွင့်
၁၉၉၉
男女共同参画社会基本法 — အမျိုးသား/အမျိုးသမီး တန်းတူပါဝင်ရေး
၂၀၁၈
働き方改革関連法 — အလုပ်ချိန် ပြုပြင်ရေး
黒板まとめ — ဘုတ်ပြင်ပေါ်က အနှစ်ချုပ်
- 労働三権 = 団結権 ・ 団体交渉権 ・ 団体行動権 (憲法28条) ။
- 労働三法 = 45 組合法 ・ 46 調整法 ・ 47 基準法 ။
- 解決 — 斡旋 95% ＞ 調停 4% ＞ 仲裁 1% ။
- 使用者側の争議行為 = ロックアウト のみ ။
- 法定労働時間 = 1日8時間・週40時間 ။ 15歳未満 禁止 ၊ 18歳未満 深夜 禁止 ။
- 三大雇用慣行 = 終身雇用 ・ 年功序列 ・ 企業別組合 (ショップ制 မပါ) ။