Standard Level 政治せいじ・経済けいざい〈政治編せいじへん〉 ・ မှတ်စုသင်ခန်းစာ ၁၃ ခန်းကို ဇာတ်လမ်းအဖြစ် ပြောပြထားသည် ။
📚 သင်ခန်းစာ ရွေးမယ် — ဘယ်ဟာက ဘာအကြောင်းလဲ

⏱ ဒီသင်ခန်းစာ ခန့်မှန်း လေ့လာချိန် — ၄၅ မိနစ်

Standard Level ・ 政治経済せいじけいざい〈政治編せいじへん〉・ သင်ခန်းစာ 13

国際政治こくさいせいじ🌐

နိုင်ငံတကာ လူ့အဖွဲ့ နဲ့ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေ、ကုလ အသင်းချုပ် နဲ့ ကုလ သမဂ္ဂ、စစ်အေး နဲ့ စစ်အေး ပြီးနောက်、ဂျပန် ပြန်ဝင်လာပုံ

အဝါ = စာမေးပွဲ အဖြေ အနီ ⚠ = ထောင်ချောက် 💡 = မှတ်နည်း 🧒 = နေ့စဉ်ဘဝ ဥပမာ
ဒီသင်ခန်းစာမှာ ဘာတွေ သင်မလဲ
  1. 国際社会こくさいしゃかいと国際法こくさいほう（နိုင်ငံတကာ လူ့အဖွဲ့ နဲ့ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေ）
  2. 国際連盟こくさいれんめい（ကုလ အသင်းချုပ်、1920）
  3. 国際連合こくさいれんごう（ကုလ သမဂ္ဂ、1945）
  4. 冷戦れいせん（စစ်အေး — ၁၉၄၅ ကနေ ၁၉၈၉）
  5. 冷戦後れいせんごと日本にっぽん（စစ်အေး ပြီးနောက် နဲ့ ဂျပန် နိုင်ငံတကာ ပြန်ဝင်ပုံ）
⭐ စာမေးပွဲမှာ အမေးများဆုံး
  • 1648 ＝ ウェストファリア会議かいぎWestphalia（ဝက်စ်ဖေလီယာ ညီလာခံ）／ "နိုင်ငံတကာ ဥပဒေ ဖခင်" ＝ グロティウスGrotius（ဂရိုးရှပ်စ်）
  • ICJ・ICC ＝ オランダNetherlands ハーグThe Hague（ဟိဂ်）／ ကုလ အသင်းချုပ် အဆို ＝ ウィルソンWilson（ဝီလ်ဆန်）
  • ကုလ အသင်းချုပ်မှာ ဗီတို မရှိ ／ လုပ်ငန်း ရပ်ပြီ ＝ 信託統治理事会しんたくとうちりじかい（ယုံကြည်အပ်နှံ အုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ）
  • ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်း ＝ PKO ／ ကုလ အဖွဲ့ဝင် ＝ ၁၉၃ ／ NATO ＋ တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတ ＝ 1949
  • 1993 ＝ EU（ဥရောပ သမဂ္ဂ）／ 1965 ＝ 日韓基本条約にっかんきほんじょうやく（ဂျပန်-ကိုရီးယား အခြေခံ စာချုပ်）
PART 1

国際社会こくさいしゃかいと国際法こくさいほう

နိုင်ငံတကာ လူ့အဖွဲ့ နဲ့ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေ

① 国際社会こくさいしゃかいの成立せいりつ（နိုင်ငံတကာ လူ့အဖွဲ့ ပေါ်လာပုံ） 1648

၁၆၄၈ နှစ် ၃၀ စစ် ပြီးနောက် ဝက်စ်ဖေလီယာ ညီလာခံမှာ ဥရောပ နိုင်ငံတွေ တန်းတူ အချုပ်အခြာ နိုင်ငံအဖြစ် ပထမဆုံး ထိုင်ဆွေးနွေးလို့ နိုင်ငံတကာ လူ့အဖွဲ့ စတယ်။ နောက် ကုလ အသင်းချုပ်、ကုလ သမဂ္ဂနဲ့ ကမ္ဘာ တစ်ဝန်း ကျယ်လာတယ်။

ဝက်စ်ဖေလီယာ ညီလာခံ — ドイツGermany နှစ် ၃၀ စစ် ပြီး ပထမ နိုင်ငံတကာ ညီလာခံ။ ဥရောပ နိုင်ငံတွေ အချုပ်အခြာ နိုင်ငံ（主権国家しゅけんこっか）အဖြစ် တန်းတူ တက်၊ ローマRome ပုပ်ရဟန်းမင်း ထိပ်ဆုံး အာဏာ စနစ် ဆုံးပြီး နိုင်ငံတကာ လူ့အဖွဲ့ ပေါ်
ကုလ အသင်းချုပ် — ပထမ ကမ္ဘာစစ်（1914〜18）နောက် လူမျိုး ကိုယ်တိုင် ပြဋ္ဌာန်းခွင့်（民族自決みんぞくじけつ）အသိအမှတ်ပြု、ဂျပန်、တရုတ်ပါ ဝင်
ကုလ သမဂ္ဂ — ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်（1939〜45）နောက် ကမ္ဘာ တစ်ဝန်း၊ ကိုလိုနီတွေ လွတ်လပ်

အချုပ်အခြာ နိုင်ငံက ပကတိ ဘုရင် နိုင်ငံအဖြစ် စပြီး ပြည်သူ့ တော်လှန်ရေး နောက် ပြည်သူ နိုင်ငံ（国民国家こくみんこっか）ဖြစ်လာ၊ ナショナリズムnationalism（အမျိုးသား ဝါဒ）နဲ့ ကိုလိုနီ လုကြတယ်။

💡 မှတ်နည်း1648 ＝ "တစ်ခြောက် လေးရှစ်" — စစ် ၃၀ နှစ် ပြီးပြီး စားပွဲဝိုင်း 🪑 တန်းတူ ထိုင်

② 国際法こくさいほうと国際司法機関こくさいしほうきかん（နိုင်ငံတကာ ဥပဒေ နဲ့ တရားရုံး） ဟိဂ်

နိုင်ငံတကာ ဥပဒေ ဖခင်က ဂရိုးရှပ်စ်။ ဓလေ့ ဥပဒေ နဲ့ စာချုပ် ရှိတယ်။ နိုင်ငံချင်း အမှုကို ICJ、လူပုဂ္ဂိုလ် စစ်ရာဇဝတ်မှုကို ICC စစ်ပြီး ၂ ခုလုံး နယ်သာလန် ဟိဂ်မှာ ရှိတယ်။

၁၇ ရာစု အစ グロティウスGrotius（ဂရိုးရှပ်စ်、ဒတ်ချ် ဥပဒေ ပညာရှင်）က သဘာဝ ဥပဒေ အမြင်နဲ့ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေကို သီအိုရီ လုပ်လို့ "နိုင်ငံတကာ ဥပဒေ ဖခင်" — 『海洋自由論かいようじゆうろん』（ပင်လယ် လွတ်လပ်ရေး）、『戦争せんそうと平和へいわの法ほう』（စစ် နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဥပဒေ）ရေး။

ငြိမ်းချမ်း ကာလ နဲ့ စစ်ကာလ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေ
နိုင်ငံတကာ ဓလေ့ ဥပဒေ — ပြည်တွင်းရေး မစွက်ဖက်ရ、ပင်လယ် ပြင် လွတ်လပ်ရေး
စာချုပ်（国際成文法こくさいせいぶんほう＝ စာရေး နိုင်ငံတကာ ဥပဒေ）— သဘောတူညီချက်、ပရိုတိုကော、ကြေညာချက်、နှစ်နိုင်ငံ နဲ့ အများ

နိုင်ငံတကာ ဥပဒေက အချုပ်အခြာ နိုင်ငံကို ထိန်းအား နည်းလို့ စစ်နဲ့ ဖြေရှင်းတာ များခဲ့တယ်။ 1899 オランダNetherlands ハーグThe Hague ငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံမှာ အမြဲတမ်း ခုံသမာဓိ တရားရုံး ဖွဲ့။

နိုင်ငံတကာ တရားရုံး — ကုလ သမဂ္ဂရဲ့ အဓိက တရားရုံး၊ ハーグThe Hague။ နိုင်ငံချင်းပဲ၊ နှစ်ဖက် သဘောတူမှ စစ်၊ တရားသူကြီး ၁၅（၉ နှစ်）
နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ် တရားရုံး — ကုလကနေ လွတ်လပ်、ハーグThe Hague။ လူပုဂ္ဂိုလ်ရဲ့ စစ်ရာဇဝတ်မှု、လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှု။ ဂျပန် ဝင်、アメリカUSA・ロシアRussia・中国ちゅうごく（တရုတ်）မဝင်
💡 မှတ်နည်းဟိဂ် ＝ "ဟိုက်" ⚖️ — တရားရုံး ၂ ခု ဟိုက်ကနေ ချိန်ခွင်နဲ့ ・ ဂရိုးရှပ်စ် ＝ ပင်လယ် 🌊 ကို လွတ်လပ်ခွင့် ပေးတဲ့ ဖခင်
✔ အနှစ်ချုပ် — PART 1
  • 1648 ＝ ウェストファリア会議かいぎWestphalia（ဝက်စ်ဖေလီယာ）／ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေ ဖခင် ＝ グロティウスGrotius
  • ICJ・ICC（နိုင်ငံတကာ တရားရုံး ၂ ခု）＝ オランダNetherlandsのハーグThe Hague（နယ်သာလန် ဟိဂ်）
PART 2

国際連盟こくさいれんめい

ကုလ အသင်းချုပ်（1920〜45）

① 集団安全保障しゅうだんあんぜんほしょうと国際連盟こくさいれんめい（စုပေါင်း လုံခြုံရေး နဲ့ ကုလ အသင်းချုပ်） ဗီတို မရှိ

အင်အား ချိန်ခွင်လျှာ နည်းက လက်နက် ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်လို့ ကျူးကျော်သူကို အားလုံး ဝိုင်း အရေးယူတဲ့ စုပေါင်း လုံခြုံရေး ပေါ်လာတယ်။ ကုလ အသင်းချုပ်က အမေရိကန် မဝင်、အကုန် သဘောတူမှ、စစ်အရေးယူ မရှိလို့ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတားနိုင်ဘူး။

အင်အား ချိန်ခွင်လျှာ（バランス・オブ・パワーbalance of power）— စစ်အင်အား မျှရင် တည်ငြိမ်မယ် ဆိုပေမဲ့ လက်နက် ပြိုင်ပွဲ、စစ်（လုံခြုံရေး အကျပ်အတည်း）။ ဥပမာ ပထမ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ မဟာမိတ် ၃ နိုင်ငံ（ဂျာမနီ、ဩစတြီးယား、အီတလီ）နဲ့ သဘောတူ ၃ နိုင်ငံ（အင်္ဂလန်、ရုရှား、ပြင်သစ်）
စုပေါင်း လုံခြုံရေး — ငြိမ်းချမ်းရေး အဖွဲ့ ဖွဲ့ပြီး ကျူးကျော်သူကို အဖွဲ့ဝင် အားလုံး ဝိုင်း အရေးယူ။ ဂျာမန် ဒဿနပညာရှင် カントKant（ကန့်）ရဲ့ 『永久平和えいきゅうへいわのために』（ထာဝရ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက်）က အတွေး

国際連盟こくさいれんめい（ကုလ အသင်းချုပ်、1920〜45、ဌာနချုပ် スイスSwitzerland ジュネーブGeneva）— အမေရိကန် သမ္မတ ウィルソンWilson（ဝီလ်ဆန်）ရဲ့ "平和原則へいわげんそく14カ条じょう"（ငြိမ်းချမ်းရေး မူ ၁၄ ချက်、1918）အခြေခံ、1919 ပါရီ ငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံ နောက် 1920 စ။ မူလ အဖွဲ့ဝင် ၄၂、အထွေထွေ ညီလာခံ、ကောင်စီ、အတွင်းရေးမှူး ရုံး။ ပြဿနာ ၃ ခု —

အဆိုပြုသူ アメリカUSA မဝင်
အကုန် သဘောတူမှ ဆုံးဖြတ်
စစ်အရေးယူ မရှိ（စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့သာ）

အမြဲတမ်း ကောင်စီဝင် ဂျပန်、ဂျာမနီ 1933、အီတလီ 1937 ထွက်、ソ連れんSoviet Union（ဆိုဗီယက်）1934 ဝင်ပြီး 1939 ဖင်လန် ကျူးကျော်လို့ ထုတ်ပယ်ခံရ။

⚠ ထောင်ချောက်拒否権きょひけん（ဗီတို）က ကုလ သမဂ္ဂ လုံခြုံရေး ကောင်စီမှာ — ကုလ အသင်းချုပ် ပြဿနာ မဟုတ်ဘူး။
💡 မှတ်နည်းဝီလ်ဆန် ＝ ဘောလုံး ⚽ ၁၄ ချက် စည်းမျဉ်း ရေးပေးပြီး ကိုယ်တိုင် မကစား
✔ အနှစ်ချုပ် — PART 2
  • ကုလ အသင်းချုပ် အဆို ＝ ウィルソンWilson（ငြိမ်းချမ်းရေး မူ ၁၄ ချက်）
  • ပြဿနာ ＝ အမေရိကန် မဝင်・အကုန် သဘောတူ・စစ်အရေးယူ မရှိ（ဗီတို မဟုတ်）
PART 3

国際連合こくさいれんごう

ကုလ သမဂ္ဂ（1945〜）

① 国際連合こくさいれんごうの成立せいりつ（ကုလ သမဂ္ဂ ပေါ်လာပုံ） ၅၁ → ၁၉၃

ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း အမေရိကန်、အင်္ဂလန် ခေါင်းဆောင်တွေ ကြိုဆွေးနွေးပြီး ၁၉၄၅ ဆန်ဖရန်စစ္စကို ညီလာခံမှာ ကုလ ပဋိညာဉ် အတည်ပြု၊ အောက်တိုဘာ ၂၄ မှာ ၅၁ နိုင်ငံနဲ့ စတယ်။ အခု ၁၉၃ နိုင်ငံ။

အတ္တလန္တိတ် ပဋိညာဉ် — ローズヴェルトF. Roosevelt（ရုစဗဲ့、အမေရိကန်）နဲ့ チャーチルChurchill（ချာချီ、အင်္ဂလန်）ပင်လယ်ပြင်မှာ တွေ့ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး အဖွဲ့ အသစ်
ဒန်ဘာတန် အုတ်ခ်စ် ညီလာခံ — ဝါရှင်တန် အနီး အမေရိကန်、အင်္ဂလန်、ဆိုဗီယက်、တရုတ် ပဋိညာဉ် ဆွေး
ယော်လ်တာ ညီလာခံ — クリミアCrimea（ခရိုင်းမီးယား）မှာ ရုစဗဲ့、ချာချီ、スターリンStalin（စတာလင်、ဆိုဗီယက်）စစ်ပြီး ကမ္ဘာ အစီအစဉ်
ဆန်ဖရန်စစ္စကို ညီလာခံ — 国連憲章こくれんけんしょう（ကုလ ပဋိညာဉ်）အတည်ပြု、10.24 မူလ အဖွဲ့ဝင် ၅၁ နဲ့ စ။ အခု ၁၉၃、ဌာနချုပ် ニューヨークNew York
💡 မှတ်နည်း၅၁ ကနေ ၁၉၃ — "ငါး တစ် နဲ့ စ、တစ် ကိုး သုံး ထိ ကြီး" 🌱→🌳 ・ 10.24 ＝ ကုလ နေ့

② 国際連合こくさいれんごうのしくみ（ကုလ ဖွဲ့စည်းပုံ — အဓိက အဖွဲ့ ၆ ခု） ယုံကြည်အပ်နှံ ကောင်စီ ရပ်

အထွေထွေ ညီလာခံ、လုံခြုံရေး ကောင်စီ（အမြဲတမ်း ၅ နိုင်ငံ ဗီတို）、အတွင်းရေးမှူး ရုံး、နိုင်ငံတကာ တရားရုံး、ယုံကြည်အပ်နှံ အုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ（လုပ်ငန်း ရပ်）、စီးပွားရေး လူမှုရေး ကောင်စီ ရှိတယ်။

အထွေထွေ ညီလာခံ — အဖွဲ့ဝင် အားလုံး တစ်မဲစီ、အမြင့်ဆုံး အဖွဲ့、ပုံမှန်、အထူး、အရေးပေါ် အထူး
လုံခြုံရေး ကောင်စီ — ညီလာခံထက် အာဏာ ကြီး။ လုပ်ထုံး ကိစ္စ ၁၅ ထဲ ၉、အနှစ်သာရ ကိစ္စ အမြဲတမ်း ၅ ပါ ၉။ အမြဲတမ်း ＝ アメリカUSA・イギリスUK・フランスFrance・ロシアRussia・中国ちゅうごく（တရုတ်）— 拒否権きょひけん（ဗီတို）ရှိ（1971 အထိ ထိုင်ဝမ်、1991 အထိ ဆိုဗီယက်）။ ဗီတိုနဲ့ ရပ်ရင် ညီလာခံက အကြံပြု（1950 "ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် စုစည်း" ဆုံးဖြတ်ချက်）။ အမြဲမဟုတ် ၁၀、၂ နှစ်
အတွင်းရေးမှူး ရုံး — အတွင်းရေးမှူးချုပ်（၅ နှစ်）、အခု ၉ ယောက်မြောက် グテーレスGuterres（ဂူတဲရက်စ်、ပေါ်တူဂီ）
နိုင်ငံတကာ တရားရုံး（ICJ）— ハーグThe Hague、နှစ်ဖက် သဘောမတူရင် မစ
ယုံကြည်အပ်နှံ အုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ — ကိုယ်တိုင် မရပ်တည်နိုင်တဲ့ ဒေသ ၁၁ ခု လွတ်လပ်အောင် ကူ၊ 1994 パラオPalau လွတ်လပ်ပြီး လုပ်ငန်း ရပ်
စီးပွားရေး လူမှုရေး ကောင်စီ — စီးပွား、လူမှု、ယဉ်ကျေးမှု、ပညာ、ဖူလုံရေး、၅၄ နိုင်ငံ ၃ နှစ်
⚠ ထောင်ချောက်လုပ်ငန်း ရပ်ပြီ ＝ 信託統治理事会しんたくとうちりじかい（ယုံကြည်အပ်နှံ ကောင်စီ）— ကျန် ၅ ခု ဆက်လုပ်။
💡 မှတ်နည်းအမြဲတမ်း ၅ ＝ ကမ္ဘာ့ ဒုတိယ စစ် အနိုင်ရ ၅ ယောက် 🏆 ・ ယုံကြည်အပ်နှံ ＝ ကလေး ထိန်းပေးတဲ့ ကလေးထိန်း 🍼 ကလေး ကြီးလို့ အလုပ် ပြီး

③ 専門機関せんもんきかんと平和維持へいわいじ（အထူး အေဂျင်စီ နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်း） PKO

စီးပွားရေး လူမှုရေး ကောင်စီနဲ့ ချိတ်တဲ့ အထူး အေဂျင်စီတွေ（ILO、UNESCO、WHO…）နဲ့ ရန်ပုံငွေ、အစီအစဉ်တွေ（UNICEF、UNHCR…）ရှိတယ်။ ပဋိညာဉ်ထဲက ကုလ တပ် မဖွဲ့ရသေးဘဲ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်း လုပ်ငန်း PKO လုပ်တယ်။

နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမား အဖွဲ့ — ジュネーブGeneva
နိုင်ငံတကာ ငွေကြေး ရန်ပုံငွေ
ကမ္ဘာ့ ဘဏ်
ဒုတိယ ကမ္ဘာ့ ဘဏ်
ကုလ ပညာ သိပ္ပံ ယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့ — パリParis
ကုလ စားနပ်ရိက္ခာ လယ်ယာ အဖွဲ့ — ローマRome
ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ — ジュネーブGeneva
ကမ္ဘာ့ ဉာဏ ပိုင်ဆိုင်မှု အဖွဲ့
ဆက်စပ် အဖွဲ့ — IAEA（အဏုမြူ စွမ်းအင် အေဂျင်စီ、ウィーンVienna）、WTO（ကမ္ဘာ့ ကုန်သွယ်ရေး အဖွဲ့）
အစီအစဉ်、ရန်ပုံငွေ — UNICEF（ကလေး ရန်ပုံငွေ、ニューヨークNew York）、UNHCR（ဒုက္ခသည် ရုံး、ジュネーブGeneva）、UNCTAD（ကုန်သွယ် ဖွံ့ဖြိုးရေး ညီလာခံ）、WFP（စားနပ်ရိက္ခာ အစီအစဉ်）、UNEP（ပတ်ဝန်းကျင် အစီအစဉ်、ナイロビNairobi）、UNDP（ဖွံ့ဖြိုးရေး အစီအစဉ်）、UNU（ကုလ တက္ကသိုလ်、東京とうきょう（တိုကျို））

ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှာ ပဋိညာဉ်ထဲ ရေးထားတဲ့ ပုံစံ ကုလ တပ်（UNF）မဖွဲ့ရသေးဘူး — အစား ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်း လုပ်ငန်း（PKO）、ငြိမ်းချမ်းရေး တပ်（PKF）、အပစ်ရပ် စောင့်ကြည့်、ရွေးကောက်ပွဲ စောင့်ကြည့်、ကမ္ဘောဒီးယား ယာယီ အုပ်ချုပ်ရေး（UNTAC）、လုံခြုံရေး ကောင်စီ ထောက်ခံတဲ့ နိုင်ငံစုံ တပ်（多国籍軍たこくせきぐん）။

💡 မှတ်နည်းဂျနီဗာ ＝ အလုပ်သမား、ကျန်းမာရေး、ဒုက္ခသည် 👷🩺⛺ ・ PKO ＝ "Peace Keeping O" — ငြိမ်းချမ်းရေး စောင့် 🕊
✔ အနှစ်ချုပ် — PART 3
  • လုပ်ငန်း ရပ် ＝ 信託統治理事会しんたくとうちりじかい（ယုံကြည်အပ်နှံ ကောင်စီ）／ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်း ＝ PKO
  • ကုလ အဖွဲ့ဝင် ＝ ၁၉၃（မူလ ၅၁）
PART 4

冷戦れいせん

စစ်အေး（အမေရိကန် ↔ ဆိုဗီယက်）

① 冷戦れいせんの始はじまり（စစ်အေး စပုံ） 1949

စစ်ပြီး အနောက်（အမေရိကန်）နဲ့ အရှေ့（ဆိုဗီယက်）တိုက်ရိုက် မတိုက်ဘဲ ရန်ဘက် ဖြစ်တဲ့ စစ်အေး စတယ်။ ၁၉၄၉ NATO、တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတ၊ ၁၉၅၀ ကိုရီးယား စစ်။

チャーチルChurchill（ချာချီ）"鉄てつのカーテンcurtain"（သံကန့်လန့်ကာ）မိန့်ခွန်း、インドシナIndochina စစ်
トルーマン・ドクトリンTruman Doctrine（ထရူးမင်း ဝါဒ — ကွန်မြူနစ် ပိတ်ဆို့）、コミンフォルムCominform（ကွန်မြူနစ် ပါတီ သတင်း ဗျူရို）
ベルリンBerlin ပိတ်ဆို့、ကိုရီးယား ၂ ပိုင်း ကွဲ、マーシャル・プランMarshall Plan（မာရှယ် အစီအစဉ် — ဥရောပ ပြန်လည်ထူထောင်）
NATO（မြောက် အတ္တလန္တိတ် စာချုပ် အဖွဲ့）、COMECON（ဆိုဗီယက် စီးပွားရေး အကူအညီ ကောင်စီ）、ဆိုဗီယက် ပထမ အဏုမြူ ဗုံး、ဂျာမနီ အရှေ့-အနောက် ကွဲ、中華人民共和国ちゅうかじんみんきょうわこく（တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတ）ပေါ်、ထိုင်ဝမ်မှာ တရုတ် သမ္မတ
ကိုရီးယား စစ်（1953 အပစ်ရပ်）、အမေရိကန်（1952）、ဆိုဗီယက်（1953）ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဗုံး
💡 မှတ်နည်း၁၉၄၉ ＝ "ကိုး ကိုး" ကွဲ — NATO ဖွဲ့、တရုတ် ပေါ်、ဂျာမနီ ကွဲ 🧊

② 平和共存へいわきょうぞん（ယှဉ်တွဲ နေထိုင်ရေး）からデタントdétente（တင်းမာမှု လျော့ချရေး）へ ကျူးဘား 1962

အာရှ-အာဖရိက နိုင်ငံတွေ ငြိမ်းချမ်းရေး မူ ထုတ်、နှစ်ဖက် ယှဉ်တွဲ နေထိုင်ရေး ကြိုးစား၊ ၁၉၆၂ ကျူးဘား အကျပ်အတည်း နောက် တင်းမာမှု လျော့ပြီး နျူကလီးယား စာချုပ်တွေ ချုပ်တယ်။

ビキニBikini ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဗုံး စမ်း → 第五福竜丸事件だいごふくりゅうまるじけん（ဂျပန် ငါးဖမ်းသင်္ဘော ရေဒီယို သတ္တိကြွ ထိ）、周恩来しゅうおんらい（ချူအင်လိုင်း、တရုတ်）နဲ့ ネルーNehru（နေရူး、အိန္ဒိယ）ငြိမ်းချမ်းရေး မူ ၅ ချက်
アジア・アフリカ会議かいぎAsian–African Conference（ဘန်ဒုန်း ညီလာခံ）ငြိမ်းချမ်းရေး မူ ၁၀ ချက်、အနောက်ဂျာမနီ NATO ဝင်、ワルシャワ条約機構じょうやくきこうWarsaw Pact（ဝါဆော စာချုပ် အဖွဲ့）、ジュネーブGeneva ခေါင်းဆောင် ၄ ယောက် → ငြိမ်းချမ်းစွာ ယှဉ်တွဲ、ラッセル・アインシュタイン宣言せんげんRussell–Einstein Manifesto（ရပ်ဆဲလ်-အိုင်းစတိုင်း ကြေညာချက် — နျူကလီးယား စစ် ဆန့်ကျင်）、ပထမ နျူကလီးယား ဆန့်ကျင်ရေး ညီလာခံ（ဟီရိုရှီးမား）
フルシチョフKhrushchev（ခရူးရှော့ဗ်）စတာလင်ကို ဝေဖန်、1957 パグウォッシュ会議かいぎPugwash Conference（ပတ်ဂ်ဝါ့ရှ် ညီလာခံ — သိပ္ပံပညာရှင် နျူကလီးယား ဆန့်ကျင်）、1958 EEC（ဥရောပ စီးပွားရေး အသိုက်အဝန်း）、1961 ベルリンBerlinの壁かべ（ဘာလင် တံတိုင်း）、ပထမ ဘက်မလိုက် နိုင်ငံ ညီလာခံ（ဘဲလ်ဂရိတ်）
1962 キューバ危機ききCuban Missile Crisis（ကျူးဘား ဒုံးကျည် အကျပ်အတည်း）→ デタントdétente（တင်းမာမှု လျော့）、1963 PTBT（တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း နျူကလီးယား စမ်းသပ်မှု တားစာချုပ်）、1965 ဗီယက်နမ် စစ်、1967 EC、ASEAN、1968 NPT（နျူကလီးယား ပြန့်ပွားမှု တားစာချုပ်）、ချက် ဖြစ်ရပ်
SALT Ⅰ・ABM、1973 ဂျာမနီ ၂ ခု ကုလ ဝင်、ရေနံ အကျပ်အတည်း、1975 ပထမ サミットsummit（G ထိပ်သီး）、1979 SALT Ⅱ、ဆိုဗီယက် アフガニスタンAfghanistan ကျူးကျော်、အမေရိကန်-တရုတ် ဆက်ဆံရေး、1980 မော်စကို、1984 လော့စ်အိန်ဂျလိစ် အိုလံပစ် သပိတ်
💡 မှတ်နည်းကျူးဘား ＝ ဒုံးကျည် 🚀 နဲ့ ကမ္ဘာစစ် နီးပါး → ကြောက်လို့ နှစ်ဖက် ဖုန်း 📞 တိုက်ရိုက် ချိတ်
✔ အနှစ်ချုပ် — PART 4
  • NATO ＋ 中華人民共和国ちゅうかじんみんきょうわこく（တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတ）＝ 1949
PART 5

冷戦後れいせんごと日本にっぽん

စစ်အေး ပြီးနောက် နဲ့ ဂျပန် ပြန်ဝင်ပုံ

① 冷戦終結れいせんしゅうけつとその後ご（စစ်အေး ပြီးဆုံးပုံ နဲ့ နောက်ပိုင်း） 1989 ・ 1993 EU

၁၉၈၉ ဘာလင် တံတိုင်း ပြို、မော်လ်တာ ထိပ်သီးနဲ့ စစ်အေး ပြီး၊ ၁၉၉၁ ဆိုဗီယက် ပြိုကွဲ၊ ၁၉၉၃ EU ဖွဲ့။ နောက်ပိုင်း အကြမ်းဖက်မှု、ဒေသ စစ်、ယူကရိန်း ကျူးကျော်မှု။

1987 INF（အလယ်အလတ် နျူကလီးယား ဖျက်စာချုပ်）、1989 天安門事件てんあんもんじけん（တီယန်အန်မင် ဖြစ်ရပ်）、ベルリンBerlinの壁かべ（ဘာလင် တံတိုင်း）ပြို、マルタ会談かいだんMalta Summit（မော်လ်တာ ထိပ်သီး）နဲ့ စစ်အေး ပြီး、1990 ဂျာမနီ ပြန်ပေါင်း、1991 ပင်လယ်ကွေ့ စစ်、START Ⅰ、ဆိုဗီယက် ပြို → CIS、ကိုရီးယား ၂ ခု ကုလ ဝင်
EU（欧州連合おうしゅうれんごう＝ ဥရောပ သမဂ္ဂ）、パレスチナPalestine ယာယီ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ရေး、START Ⅱ、ဓာတု လက်နက် တားစာချုပ်、1994 ARF、1995 OSCE、1996 CTBT（နျူကလီးယား စမ်းသပ်မှု အကုန် တား）、1997 မြေမြှုပ်မိုင်း တားစာချုပ်
9.11、アフガニスタンAfghanistan တိုက်、2002 AU（အာဖရိက သမဂ္ဂ）、2003 イラクIraq စစ်、2008 အစုလိုက် ဗုံး တားစာချုပ်、2010 START အသစ်、2011 "アラブArabの春はる"（အာရပ် နွေဦး）
2015 ဥရောပ ဒုက္ခသည် အကျပ်အတည်း、2017 နျူကလီးယား လက်နက် တားစာချုပ်、2020 ブレグジットBrexit（အင်္ဂလန် EU ထွက်）、2022 ウクライナUkraine ကျူးကျော်
⚠ ထောင်ချောက်1993 ＝ EU（ဥရောပ သမဂ္ဂ）— EEC က 1958、EC က 1967、OSCE က 1995။
💡 မှတ်နည်းEEC（၅၈）→ EC（၆၇）→ EU（၉၃）＝ ဥရောပ ကလေး ကြီးလာပုံ 👶→🧒→🧑

② 日本にっぽんの国際社会復帰こくさいしゃかいふっき（ဂျပန် နိုင်ငံတကာ ပြန်ဝင်ပုံ） 1965 ကိုရီးယား

၁၉၅၁ ငြိမ်းချမ်းရေး စာချုပ်နဲ့ လွတ်လပ်、၁၉၅၆ ကုလ ဝင်、၁၉၆၅ တောင်ကိုရီးယား、၁၉၇၂ တရုတ်နဲ့ ဆက်ဆံရေး ပြန်စ။

サンフランシスコ平和条約へいわじょうやくSan Francisco Peace Treaty（ငြိမ်းချမ်းရေး စာချုပ်）、日米安全保障条約にちべいあんぜんほしょうじょうやく（လုံခြုံရေး စာချုပ်）
日にっソ共同宣言きょうどうせんげんSoviet–Japanese Joint Declaration（ဂျပန်-ဆိုဗီယက် ကြေညာချက်）→ ကုလ ဝင်
လုံခြုံရေး စာချုပ် အသစ်、အလိုအလျောက် သက်တမ်းတိုး
日韓基本条約にっかんきほんじょうやく（ဂျပန်-တောင်ကိုရီးယား အခြေခံ စာချုပ်）
日中共同声明にっちゅうきょうどうせいめい（ဂျပန်-တရုတ် ပူးတွဲ ထုတ်ပြန်ချက်）、日中平和友好条約にっちゅうへいわゆうこうじょうやく（ငြိမ်းချမ်းရေး ချစ်ကြည်ရေး စာချုပ်）
💡 မှတ်နည်းကိုရီးယား ＝ ၆၅ ＝ ကင်မ်ချီ 🥬 "ခြောက် ငါး"、တရုတ် ＝ ၇၂ ＝ ပန်ဒါ 🐼 လက်ဆောင်
✔ အနှစ်ချုပ် — PART 5
  • 1993 ＝ EU（欧州連合おうしゅうれんごう＝ ဥရောပ သမဂ္ဂ）
  • 1965 ＝ 日韓基本条約にっかんきほんじょうやく（ဂျပန်-ကိုရီးယား အခြေခံ စာချုပ်）
WHO

👤 လူပုဂ္ဂိုလ်များ

ဒီသင်ခန်းစာမှာ ပါတဲ့ လူတွေ — ဘယ်သူလဲ + ဘာပြောခဲ့လဲ ကို တွဲမှတ်ပါ။

グロティウス
Hugo Grotius · နယ်သာလန်
「国際法こくさいほうの父ちち」
၁၇ ရာစု ဒတ်ချ် ဥပဒေ ပညာရှင် — 『ပင်လယ် လွတ်လပ်ရေး』『စစ် နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဥပဒေ』
カント
Immanuel Kant · ဂျာမနီ
『永久平和えいきゅうへいわのために』
၁၈ ရာစု ဒဿနပညာရှင် — နိုင်ငံတွေ ငြိမ်းချမ်းရေး အဖွဲ့ ဖွဲ့ဖို့ အဆို
ウィルソン
Woodrow Wilson · အမေရိကန်
平和原則へいわげんそく14カ条じょう
အမေရိကန် သမ္မတ — ကုလ အသင်းချုပ် အဆိုပြုပေမဲ့ အမေရိကန် မဝင်
ローズヴェルト
Franklin Roosevelt · အမေရိကန်
大西洋憲章たいせいようけんしょう・ヤルタ会談かいだん
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အမေရိကန် သမ္မတ — ကုလ သမဂ္ဂ စီစဉ်
チャーチル
Winston Churchill · အင်္ဂလန်
「鉄てつのカーテン」
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ဝန်ကြီးချုပ် — 1946 သံကန့်လန့်ကာ မိန့်ခွန်း
スターリン
Joseph Stalin · ဆိုဗီယက်
ヤルタ会談かいだん
ဆိုဗီယက် ခေါင်းဆောင် — စစ်ပြီး အရှေ့ ဥရောပ ချုပ်ကိုင်
トルーマン
Harry Truman · အမေရိကန်
トルーマン・ドクトリン
အမေရိကန် သမ္မတ — ကွန်မြူနစ် ပိတ်ဆို့ရေး ဝါဒ（1947）
周恩来しゅうおんらい
Zhou Enlai · တရုတ်
平和五原則へいわごげんそく
တရုတ် ဝန်ကြီးချုပ် — နေရူးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး မူ ၅ ချက်
ネルー
Jawaharlal Nehru · အိန္ဒိယ
平和五原則へいわごげんそく
အိန္ဒိယ ပထမ ဝန်ကြီးချုပ် — ဘက်မလိုက် လှုပ်ရှားမှု
フルシチョフ
Nikita Khrushchev · ဆိုဗီယက်
スターリン批判ひはん
ဆိုဗီယက် ခေါင်းဆောင် — စတာလင်ကို ဝေဖန်、ကျူးဘား အကျပ်အတည်း
グテーレス
António Guterres · ပေါ်တူဂီ
国連事務総長こくれんじむそうちょう
ကုလ ၉ ယောက်မြောက် အတွင်းရေးမှူးချုပ်
TEST

စစ်ဆေးမေးခွန်းများ

စာမေးပွဲပုံစံအတိုင်း စမ်းဖြေကြည့်ပါ ။ အဖြေရွေးလိုက်တာနဲ့ မြန်မာလို ရှင်းပြချက် ပေါ်လာမယ် ။

← ရှေ့သင်ခန်းစာ

『高３こうさん スタンダードレベル政治せいじ経済けいざい 政治せいじ編へん』（伊藤いとう賀が一いち）の内容ないようをもとに、
မြန်မာလို ဇာတ်လမ်းအဖြစ် ပြန်လည်ရေးသားထားသော လေ့လာရေးမှတ်စု ။